Í raun er erfitt að birta eina rétta skilgreining á hugtakinu því enn sem komið er hefur ekki fundist eitt einasta námsstjórnunarkerfi eða hugbúnaðarlausn sem getur státað af því að fullnægja öllum þeim skilyrðum sem fram hafa verið sett í þeim tilgangi að koma orðum yfir það. Hugmyndina um einstaklingsbundið námsumhverfi má þó sjálfsagt rekja til netbundinna tæknilausna sem á síðustu mánuðum og árum hafa vakið stöðugt meiri athygli hins almenna tölvunotenda og eru þá kennarar og aðrir fagaðila á sviði náms og mennta meðtaldir. Hér er átt við lausnir eins og. Blogg, Wikivefi, Podcasting, Vodcasting, RSS staðalsinn, Ajax og alla þá holskeflu félagslegs hugbúnaðar sem margir vilja kenna við Web 2.0.
Einstaklingsbundið námsumhverfi er persónubundinn samastaður einstaklingsins á Netinu og gildir þá einu hvort hann er skráður nemandi í viðurkenndri menntastofnun eða einfaldlega áhugasamur, fróðleiksfús netverji. Umhverfið er ekki bundið við ákveðna stofnun eða fyrirtæki heldur fyrst og fremst opinn og lifandi vettvangur þar sem nemendur, kennarar og allir sem áhuga hafa sameinast á eigin forsendum, tekið þátt í samræðum, myndað áhuga- eða tengslahópa, stofnað til þekkingarsamfélaga, stundað nám eða sett fram eigin skoðanir og álit.
Hugmyndafræði einstaklingsbundinna námsumhverfa eins og henni hefur verið lýst hér að ofan felur í sér harða gagnrýni á velflest núverandi námsstjórnunarkerfi. Hefðbundin námsstjórnunarkerfi eru hönnuð samkvæmt yfirfærslumódelinu í stað félagslegrar hugsmíðahyggju og grundvallast ekki á samvinnu heldur gömlum úreldum hugmyndum um nám og kennslu. Hefðbundin námsstjórnunarkerfi endurspegla rótgrónar og staðnaðar skólastofnanir þar sem þekking er kerfisbundið yfirfærð frá til þess menntuðum sérfræðingum til þeirra sem minna vita, þ.e. nemenda. Slík kerfi eru lokuð og úreld og þjóna ekki hagsmunum og þörfum einstaklinga og þau eru engan veginn í takt við nútímalegar kenningar um nám. Þetta segja fylgismenn einstaklingsbundinna námsumhverfa.
Hefðbundin námsstjórnarkerfi snúast fyrst og fremst um hýsingu og miðlun efnis á meðan samskiptaþættir þeirra eru mjög vanþróaðir. Núverandi kerfi búa vissulega yfir öflugum verkfærum fyrir kennara, skólastjórnendur og kerfisstjóra, en þau henta nemendum afar illa. Einstaklingsbundið námsumhverfi er til komið vegna þarfa einstaklingsins hver sem hann er og hvar sem hann er staddur og því er það ekki bundið ákveðinni menntastofnun, skóla eða fyrirtæki. Á meðan hlutverki námsstjórnunarkerfis er lokið um leið og nemandi útskrifast úr menntastofnun þá fylgir einstaklingsbundið námsumhverfi hverjum notanda um alla lífstíð.
Einstaklingsbundin námsumhverfi eru ekki til þegar þetta er ritað, en nokkur slík eru hins vegar í mikilli þróun. Áhugasamir geta í því sambandi kynnt sér lausnir eins og ELGG og iCamp sem komast mjög nærri því að uppfylla mörg helstu boðorð háværustu fylgismanna einstaklingsbundinna námsumhverfa. Það er fróðlegt að velta því fyrir sér hvaða áhrif áframhaldandi þróun á einstaklingsbundnum námsumhverfum mun hafa? Gríðarlegur vöxtur hvers kyns félagslegs hugbúnaðar mun á efa verða til þess að renna styrkari stoðum undir hugmyndafræði einstaklingsbundinna námsumhverfa enda má segja þessar lausnir greinar af sama meiði. Á myndinni hér að neðan má sjá hvernig hægt er að hugsa sér tengsl einstaklingsbundins námsumhverfis (í þessu tilfelli ELGG) og fjölbreyttra, netbundinna lausna.
Fyrirsjáanleg er að þessi hraða þróun verður erfiðust fyrir útgefendur algengs séreignahugbúnaðar eins og WebCT/Blackboard, Angel og aðra slíka. Hindrunin verður örugglega ekki tæknilegs eðlis, en markaðsráðandi aðilar (lesist Blackboard/WebCT) munu tæpast umbylta hugbúnaði sínum í anda þessarar nýju hugmyndafræði. Opnar lausnir eru hins vegar mun sveigjanlegri og óháðari markaðslögmálunum og því meiri líkur á því að einmitt þar muni nýsköpunin ráða ríkjum. Það hefur líka margoft sannað sig að sköpunarmátturinn virðist þeim mun sterkari eftir því sem umhverfið er frjálsara og opnara fyrir breytingum. Í þessu sambandi er líka sjálfsagt að vekja athygli á því að allar þær lausnir sem hugmyndin um einstaklingsbundið námsumhverfi grundvallast eru opnar (lesist open source).
Áhugasamir geta t.d. kynnt sér eftirfarandi skrif.
