Rannsóknir hafa leitt í ljós að ekki líða nema örfáar mínútur frá því óvarin tölva er tengd Netinu þangað til hún hefur verið sýkt af vírus, trójuhest, ormi, njósnahugbúnaði, auglýsingahugbúnaði eða einhverri annarri netbundinni óværu. Það verður því aldrei of vel brýnt fyrir tölvunotendum að tryggja öryggi tölva sinna með þar til gerðum hugbúnaði, eldveggjum, vírusvörnum og vörnum gegn njósna- og auglýsingahugbúnaði (spyware). Hér verður athyglinni sérstaklega beint að því síðastnefnda, sem á undanförnum árum hefur vaxið mjög ásmegin.

Njósnahugbúnaður (e. spyware) nefnist hugbúnaður sem fylgist með allri notkun á tölvum sem hann smitar og sendir upplýsingar um þá notkun til utanaðkomandi aðila án samþykkis eiganda tölvunnar (sjá umfjöllun um vírusa, trójuhesta og njósnahugbúnað á Vísindavef HÍ). Slíkur hugbúnaður er helst notaður til að stela greiðslukortaupplýsingum og aðgangsupplýsingum (notandanöfnum og lykilorðum). Samkvæmt upplýsingum á vefnum netöryggi.is geta einkenni njósna-, ráns- og auglýsingahugbúnaðar verið eftirfarandi:

• Netauglýsingar birtast á skjánum hjá þér þótt þú sért ekki að vafra á netinu
• Ný upphafssíða kemur fram þegar þú ferð á netið og leitaraðgerðir hafa breyst
• Þér er vísað á aðra vefsíðu en þú ætlaðir
• Nýtt verkfæri, sem ekki er hægt að fjarlægja, er komið í vefsjánna
• Sprettigluggar (pop-up-Windows) birtast óvænt
• Nýtt teikn (Icon) er komið á skjáinn eða í uppáhalds-vefföng (Favorit bookmarks)
• Auglýsingaborðar vefsíðu eru sniðnir að þínum áhugamálum á Netinu
• Tölvan er hæggengari en venjulega, hún kemur með villumeldingar, frýs eða er lengi að ræsast
• Nettengingin er hægari og niðurhal er óeðlilega hátt

Á vef Microsoft er sérstaklega mælt með þremur hugbúnaðarlausnum í því skyni að þefa uppi, eyða og koma í veg fyrir að njósnahugbúnaður nái fótfestu á tölvukerfi notenda. Svo einstaklega skemmtilega til að allar eru lausninar fáanlega án endurgjalds:

• Windows Defender (beta 2)
• Ad-Aware SE
• Spybot Search and Destroy

Ég hvet alla Windows notendur til þess að athuga hvort einhver ofangreindra, eða sambærilegra forrita séu þegar til staðar í tölvu eða tölvum viðkomandi og ekki þá að sækja sér slíkan hugbúnað og setja upp hið fyrsta.

Í raun er ekkert sem mælir gegn því að nýta fleiri en einn hugbúnað á sömu tölvunni til þess að fást við þá óværu sem njósnahugbúnaður er. Sjálfur nota ég bæði Ad-Aware og Windows Defender og hefur það reynst mjög vel. Ég hef minni reynslu af Spybot Search and Destroy. Uppsetning og notkun þessa forrita er mjög einföld og uppfærslur á sjálfum hugbúnaðinum sem og upplýsingum um þann njósnahugbúnað sem hann vinnur á eru sjálfvirkar og framkvæmdur í gegnum Netið.

Að lokum vil ég minna lesendur á SAFT vefinn þar sem viðfangsefnið er örugg netnotkun barna