Frá toppi til táar
Í greininni “First do no harm: developing teachers’ ability to use ICT in subject teaching: some lessons from the UK” fjalla höfundar um áhugaverða tilraun sem gerð var til þess að kanna hvort svo kölluð “bottom-up” nálgun henti betur en “Top Down” (vantar íslenska þýðingu á þessum hugtökum) aðferðir þegar að því kemur að vekja áhuga kennara á notkun upplýsingatækninnar í námi og kennslu.
Dæmigerðar “Top Down” nálganir eru hefðbundnar aðgerðir sem koma að ofan, s.s. aðgerðir stjórnvalda eða stjórnenda skóla, opinber stefnumótun og fjárhagslegar skuldbindingar sem ráðist er í til þess að fá kennara til að hagnýta upplýsingatæknina. Samkvæmt greinarhöfundum hafa slíkar aðgerðir ekki reynst eins árangursríkar og ráð var fyrir gert. Fjarnám hefur heldur ekki skilað þeim árangri sem vonast var eftir samkvæmt greinarhöfundum.
“Bottom Up” nálgun er meira í ætt við dæmigerða grasrótarstarfsemi þar sem frumkvæðið er sjálfra kennaranna og utanaðkomandi reglur og ráðgjöf ráða hvorki framkvæmt né fyrirkomulagi. Verkefnið sem kynnt er í umræddri grein fólst í tveimur vinnustofum (workshops) sem tímasettar voru við upphaf og enda verkefnisins. Við lok þess höfðu 30 af alls 37 þátttakendum sýnt fram á notkun upplýsingatækninnar í starfi sínu. Ég ráðlegg þeim sem vilja fræðast frekar um þetta áhugaverða verkefni að lesa greinina sem birt var í British Journal of Educational Technology og er aðgengileg á Netinu.
Við lestur greinarinnar varð mér hugsað til Tölvutaka, þróunarverkefnis sem Menntasvið Reykjavíkurborgar hefur nýlega hrint úr vör innan grunnskóla borgarinnar. Tölvutök er einskonar staðlað tölvuökuskírteini og námskeið sem snýst um að auka tölvufærni kennara. Verkefnið byggir á dönsku átaki sem breiðst hefur út víða um lönd.
Tölvutök er dæmigerð “Top Down” nálgun við innleiðingu upplýsingatækninnar í starfi kennara. Eftir því sem ég best veit þá verður fyrirkomulag kennslunnar með fjarnámssniði þar sem nýtt verður Blackboard námsstjórnunarkerfið þannig að ef eitthvað er að marka greinarhöfunda þá er eins gott að vanda vel til verka. Tölvutök kosta sitt. Fræðslumiðstöð leggur 5 milljónir í verkefnið og hefur auk þess fengið styrk upp á 1.6 milljónir frá Endurmenntunarsjóði grunnskóla. Framkvæmd Tölvutaka er á höndum Símenntunarstofnunar Kennaraháskóla Íslands (held ég örugglega).
Það verður forvitnilegt að fylgjast með framgangi Tölvutaka og vonandi verður árangurinn í samræmi við björtustu vonir. Ég verð samt að viðurkenna að ég hef takmarkaða trú á ofuráherslu Menntasviðs á “Top Down” nálgunum og miðsstýringartilburðir upplýsingatæknideildar eru mér alls ekki að skapi. Ég vil auka sjálfstæði skólanna og frumkvæði hvað varðar hagnýtingu upplýsingatækninnar og gefa þeim tækifæri til þess að leggja eigin áherslur og markmið. Til þess að svo megi verða tel ég brýnt að efla vægi fagstjóra í upplýsingatækni (þeir finnast ennþá innan grunnskólanna er það ekki?), auka sýnileika þeirra,ábyrgð og þverfaglegt hlutverk. Hlutverk Menntasviðs samkvæmt þessum hugmyndum er fyrst og fremst að þjónusta skólana og gera þeim kleift að nýta tæknina á þann hátt sem þeir telja best þjóna starfsemi sinni.
