Á myndinni hér að ofan má sjá umrætt graf. Þegar einstaklingur tekur við nýju starfi eru allar líkur á því að hann megi staðsetja á grænlitaða svæði grafsins. Hver dagur er áskorun og ber með sér verkefni sem krefjast þess að hann takist á við nýja hluti og læri í leiðinni eitthvað nýtt.

Nú líður tíminn og smám saman fer starfsmaðurinn að venjast starfinu og kröfum þess. Það kemur honum fátt á óvart lengur og hann færist yfir á gula svæðið þar sem tækifæri til þess að læra nýja hluti eru fátíð. Stundum er viðveran á gula svæðinu einungis tímabundin og starfsmaðurinn fær í hendurnar ný og spennandi verkefni að takast á við, verkefni sem þroska hæfileika hans og auka getu. Hann færist því aftur yfir á græna svæðið og ferlið hefst á nýjan leik. En stundum og hugsanlega ansi oft gerist það, að starfsmaðurinn færist hægt og rólega yfir á rauða svæðið. Það getur verið meðvitað eða ekki. Á rauða svæðinu eru tækifæri til náms svo fátíð að segja má að um fullkomna stöðnun sé að ræða. Ekkert kemur á óvart lengur. Engin ögrun. Engin áskorun.
Ég get vel ímyndað mér að mörgum líði bara bærilega á rauða svæðinu og hafi takmarkaðan áhuga á að yfirgefa þann ágæta stað. Einhverjir gætu jafnvel itið á dvölina þar sem hápunkt feril síns því hvað er þægilegra en þiggja laun fyrir vinnu sem er bæði fyrirhafnarlítil og áhyggjulaus. Ég spyr?

Í umræddri bloggfærslu Shead fullyrðir höfundur hins vegar að í huga þeirra sem raunverulega er umhugað um að efla getu sína og möguleika skipta launin ekki öllu máli. Tækifæri til náms og verðug, ögrandi verkefni að takast á við eru jafnvel mikilvægari. Skyldi þetta eiga við um kennara? Stundum efast ég um það.
Nú vil ég ekki ganga svo lang að halda því fram að kennarar sækist ekki eftir því að efla sig í starfi því ég þekki margan kennarann sem hefur það einmitt að leiðarljósi. Reynslan hefur hins vegar kennt mér að hvað varðar innleiðingu upplýsingatækninnar þá eru ansi margir sem sýna nýjungum takmarkaðan áhuga og kjósa að leiða tæknina sem mest hjá sér. Íhaldssemi er kannski ósköp eðlilegt ástand en það sem mér finnst persónulega verst er að þessir kennarar hafa það í hendi sinni að hunsa nýjungar án þess að kynna sér þær.

Ég fjallaði um svipað viðfangsefni í erindi sem ég flutti á málþingi 3F á síðasta ári. Þar notaði ég kenningar Geoffrey A. Moore sem hefur kortlagt ólíka hópa notenda (sjá mynd hér að neðan).

Umræddir kennarar myndu væntanlega flokkast sem eftirlegukindur á grafinu hér að neðan, en slíkir einstaklingar hafa ekki minnstan áhuga og sjá nákvæmlega engan tilgang í því að breyta einu né neinu í sínu starfi.

Ég vil meina að til séu góðir kennarar og slæmir. Kennarar sem leiða hjá sér nýjungar á eigin starfsvettvangi þurfa ekki endilega að vera slæmir í sínu starfi en það getur seint talist starfsmanni til tekna að staðna. Kannski er það stærsti gallinn við núverandi kerfi að þar fyrirfinnst enginn mekanismi til þess að skilja sauðina frá höfrunum eins og Andrés Magnússon blaðamaður kemst svo réttilega að orði í grein sinni Einkum kennt, öðrum bent.

Góður kennari getur ekki með nokkru móti notið gáfu sinnar til þess að öðlast frama við þessa köllun sína. Á sama tíma er engin leið til þess að ömurlegur kennari finni einhverja þá fyrirstöðu í starfsframgangi að hann hugleiði að leita annað, þar sem hæfileikar hans fá betur notið sín. Kennarar hafa í raun aðeins tvær leiðir til þess að fá hærra kaup, en hvorug þeirra kemur hæfileikum þeirra sem kennara við.

Ég tek ekki alltaf undir það sem Andrés Magnússon lætur frá sér í ræðu eða riti en í þettað skiptið erum við sammála.

Hvað er þá til ráða spyr ég og horfi þá fyrst og fremst til innleiðingar á upplýsingatækninni í skólastarfi þó vissulega megi spyrja svona um breytingar í skólastarfi almennt. Hvað getum við gert?
Kolbrún Svala Hjaltadóttir hefur nokkur svör við þessari spurningu en hún lauk nýverið meistaranámi við KHÍ. Í lokaverkefni sínu fjallaði Kolbrún um tölvutæknina sem verkfæri í skólastarfi og kannaði áhrif tímabundins stuðnings við kennara í starfi. Það semskiptir sköpum að mati Kolbrúnar er eftirfarandi:

• Tölvuaðgangur
• Skýr stefnumótun
• Rýmri tími
• Ráðgjöf
• Stefna skólans
• Eftirfylgni skólastjórnenda
• Áhugi skólastjórnenda

Ég get fallist á alla þá þætti sem Kolbrún bendir á sem áhrifaþætti í notkun upplýsingatækninnar í skólastarfi og legg sjálfur sérstaka áherslu á þátt skólastjórnenda. Kannski er það einmitt þeirra hlutverk að byggja upp og viðhalda ögrandi starfsumhverfi þar sem kennarar eru ekki bara hvattir til að fylgjast með nýjungum og þróun á sínu fræðasviði heldur þess krafist að þeir tileinki sér viðurkenndar nýjungar. Kennarar eru sérfræðingar á sínu sviði og það er hluti af þeirra starfi að efla og viðhalda þeirri þekkingu. Ég veit ekki hvaða önnur starfsstétt hefur það fullkomlega á sínu valdi að sniðganga eðlilega framþróun líkt og kennarar geta og allt of margir iðulega gera.

Í greiningu sinni minnist Kolbrún reyndar ekki á einn örlagaríkan áhrifaþátt, nefnilega Kennaraháskóla Íslands. Ég er sannfærður um að KHÍ er því miður ekki að undirbúa verðandi kennara nægilega vel hvað varðar notkun á upplýsingatækninni í skólastarfi. Ég spyr mig líka um kennsluhætti innan KHÍ, endurspegla þeir framsækna notkun upplýsingatækninnar í skólastarfi? Ekki er það mín reynsla.

Þegar allt kemur til alls er þetta kannski fyrst og fremst spurning um einstaklinginn, viðhorf hans til starfsins, áhuga og drifkraft. Þegar ég horfi á grafið hans Shead langar mig virkilega til að vita hvar kennarar myndu almennt staðsetja sig þar. Ég setti því saman einfalda könnun og langar til að bjóða lesendum að taka þátt.

Smelltu hér til að taka þátt í könnuninni.