sfjalar

Gríðarlegur vöxtur opinna netsamfélaga á við Facebook eða Myspace og samskiptalausna eins og MSN eða jafnvel SMS hafa skapað algjörlega nýjan vettvang til samskipta nemenda og kennara á Netinu. Í kjölfarið hafa vaknað áleitnar spurningar um eðlilegan samgang nemenda og kennara á slíkum vefjum og í það minnsta breskum stjórnvöldum finnst full ástæða til að vara kennara við notkun þeirra.

Í nýjum siðareglum kennara í Skotlandi eru samskipti nemenda og kennara á Netinu sérstaklega tilgreind. Þar segir m.a.:

As a teacher you must:

exercise extreme caution in connection with contact/web cam internet sites (for example chat rooms, message boards, social networking sites and newsgroups) and avoid inappropriate communication with individuals under 18 or with whom you may be in a position of trust.”

Nú hef ég engar áreiðanlegar tölur um þátttöku kennara á algengum netsamfélögum. Miðað við fjölda Íslendinga á MySpace, svo dæmi sé tekið, get ég samt ekki annað en dregið þá ályktun að þar nemi kennarar land ekki síður en aðrar starfsstéttir. Ungt fólk er samt greinilega í miklum meirihluta notendahópsins. Hvað Facebook varðar þá er sá vettvangur hannaður með skólaumhverfið í huga og aðgangur upphaflega takmarkaður við nemendur í Harvard. Í dag er Facebook gríðarstórt netbundið samfélag þar sem m.a. íslenskir skólar eða aðilar tengdir þeim hafa fundið sér samastað.

Eins og ég segi þá hef ég takmarkaðar upplýsingar um fjölda íslenskra kennara á félagslegum vefjum og enn síður gögn um hvað þeir aðhafast þar. Ég hef samt litla ástæðu til að ætla annað en að hegðun þeirra sé innan allra velsæmismarka og samskipti við aðra meðlimi eðlileg. Samskipti sem fram fara í gegnum þjónustur eins og Microsoft Messenger eða tölvupóst eru annars eðlis og yfirleitt lokaðri, þ.e. skilaboðin eru send á milli einstaklinga og sjaldnast að aðrir hafi aðgang að þeim. Allt eru þetta þó tækninýjungar sem fjölmargir framsæknir kennarar hafa sýnt mikinn áhuga á að nýta í námi og kennslu. Ég er einn þeirra. En hvert er vandamálið?

Í nýlegri frétt á BBC er vitnað í Gary McDonald, kennara við Community High School í Edinborg. Hann segir m.a.:

“Teachers should not involve themselves with social networking sites, or be in a situation where an online relationship could form with a pupil.”

In school there are guidelines to say don’t be in a classroom alone with a pupil, all doors should be open, and from that point of view we are covered.

“Online we are not and teachers should be wary of involvement with pupils, particularly through social networking sites.”

Annie Rankin, kennari við sama skóla segir ennfremur:

“There are some new technology issues that do come up. A friend of mine had a social networking page and was recently approached by a pupil to become their friend, to which they rapidly replied: ‘no thanks’.

Ég þekki persónulega fjölmörg dæmi þess að kennarar tengist nemendum í gegnum netsamfélög eins og Facebook og skilaboðakerfi á við Microsoft Messenger (MSN). Sjálfur nota ég MSN í kennslu í kvöldskóla og dreifnámi og hefur það gefist það vel að ég vil helst ekki vera án þess. Nemendur mínir hafa líka nýtt vel þann kost að hafa aðgang að mér utan hefbundins kennslutíma á Netinu í gegnum bæði MSN og tölvupóst. Í þessu sambandi má náttúrulega líka spyrja sig þeirrar spurningar hver er hefðbundinn kennslutími í blönduðu námi? Ég er einnig “vinur” nokkurra nemenda minna á Facebook; sumir eru enn í námi, aðrir útskrifaðir. Það er líka ansi magnað að geta átt samskipti við löngu útskrifaða nemendur sem jafnvel eru farnir að starfa á sambærilegum vettvangi og ég sjálfur. Oftar en einu sinni hef ég átt fagleg samskipti við fyrrum nemendur og hefur þá hlutverkið alveg snúist við, þ.e. ég hef leitað ráða hjá þeim. Ég sé nákvæmlega ekkert athugavert við þetta en er sammála því að auðvitað eru til staðar mörk í samskiptum nemenda og kennara sem verður að virða.

Nú efast ég um að allir hafi sömu skoðun á þessu máli og ég og því vil ég varpa fram eftirfarandi spurningum:

• Er óæskilegt að kennari eigi samskipti við nemendur með aðstoð samskiptatækja eins og MSN eða SMS?
• Eiga nemendur og kennarar samleið innan opinna netsamfélaga?

Ég geri mér fulla grein fyrir að þetta er flóknara viðfangsefni en svo að því verði svarað annað hvort játandi eða neitandi. Að sjálfsögðu hlýtur skólastigið að skipta máli því varla getur það sama á við ólögráða nemendur í grunnskóla og nemendur í framhaldsskóla sem náð hafa 18. ára aldri. Háskólastigið hefur líka ákveðna sérstöðu þrátt fyrir að það geti ekki talist undanskilið þessari mikilvægu umræðu. Eðli samskiptanna og tilgangur hlýtur einnig að skipta máli.

Svo má auðvitað spyrja sig hversu langt eigi að ganga. Hvað með tölvupóst? Er hann óæskilegur líka? Má þá segja það sama um símtöl?

Siðareglur kennara

Stóra spurningin er kannski sú hvort tími sé kominn til þess að setja íslenskum kennurum siðareglur hvað varðar netsamskipti líkt og gert er í Skotlandi? Ég er á þeirri skoðun að það mál verði að athuga vandlega, bæði kosti þess og galla. Kannski breytir það litlu. Fyrsta skrefið er samt að fá þessa umræðu upp á yfirborðið og læra af þeim mistökum sem við vitum að hafa verið gerð. Öll þekkjum við að þegar eitthvað fer úrskeiðis í samskiptum nemenda og kennara geta afleiðingarnar orðið mjög alvarlegar og hér á landi hafa komið upp mál sem tengjast beint notkun upplýsingatækninnar. Hvað segið þið?

Heimildir:

• BBC
• The Herald
• Siðareglur skoskra kennara
• Siðareglur íslenskra kennara