sfjalar

Ég legg hér og nú til að ráðuneyti menntamála og skólar íhugi vandlega þann möguleika að færa námskrár yfir á wiki snið. Ég er sannfærður um að sá framsetningarmáti hafi í för með sér ótvíræða kosti umfram það fyrirkomulag sem nú tíðkast.

Ég hef virkjað Wiki í kennslu á bæði háskóla- og framhaldsskólastigi með góðum árangri en Wiki er ekki síður kjörinn vettvangur fyrir námskrár, áfangalýsingar og kennsluáætlanir. Nú er ég ekki að boða neina byltingu hér því víðsvegar finnast kennarar og skólastjórnendur sem nýta wiki vefi á þennan hátt. Ég skal taka örfá dæmi.

Háskóli Íslands er ágætt dæmi um skóla sem þar sem wikivefur er notaður samhliða öllu lokaðra umhverfi, en með því orðalagi á ég við hina metnaðarfullu Uglu sem er í grunninn nemendabókhald en hefur lengst til haft langanir til að gerast námsstjórnunarkerfi. Hér má sjá hvernig Mediawiki, sem er opinn hugbúnaður, er notaður í námskeiðinu Tölvunotkun og töflureiknir í HÍ.

Innan Kennaraháskólans hefur Salvör Gissurardóttir unnið mikið frumkvöðlastarf í notkun Wikivefja í kennslu hér á landi. En hún líkt og aðrir frumkvöðlar standa stöðugt frammi fyrir þeim stóra vanda að vinna fleiri kennara á sitt band. Þar er mikill akur óplægður og skiptir þá ekki máli hvort horft er til Háskóla Íslands, Kennaraháskólans eða annarra skóla á öðrum skólastigum.

Á starfsbraut Fjölbrautaskólans í Breiðholti var tekin sú ákvörðun á síðustu önn að skrá áfangalýsingar og kennsluáætlanir brautarinnar á wikivef skólans. Þetta hefur reynst töluverð handavinna en lofar góðu. Markmiðið með verkefninu er að gera áfangalýsingarnar og annað sem þeim tengist aðgengilegra og nærtækara í daglegu starfi kennara. Betra aðgengi er tilkomið fyrst og fremst vegna eðli wikivefjarins og aukinn möguleiki á tengingum við aðra vefi og annað efni sem snýr að kennslunni s.s. námsefni, bækur, upplýsingar um kennsluhætti, kemur sér vel fyrir alla aðila. Hér má sjá hvernig við setjum upp áfanga á starfsbraut á wikivef FB. Þessu starfi verður haldið áfram á næstu önn og um leið kynnt betur fyrir öðrum kennurum skólans.

Hvers vegna Wiki?

Wiki er ekki einungis gagnlegt verkfæri til að hýsa texta námskráa og einfalda utanumhald og skráningu á innihaldi þeirra. Wiki er verulega spennandi leið til að gera námskránna að lifandi þætti í starfi kennara, skólastjórnenda, foreldra og vonandi nemenda einnig. Eitthvað sem hún er svo sannarlega ekki í dag. Eiginleikar wiki vefja eru satt best að segja eins og sniðnir að umhverfi þar sem þróun er lykilatriði (eða ætti að vera það) og breytingar eiga sér reglulega stað, líkt og tilfellið er með námskrár. Skoðum þetta aðeins nánar.

Hvernig er utanumhald og miðlun á námskrám á Netinu háttað í dag? Ég get sótt texta aðalnámskráa í heild sinni á vef menntamálaráðuneytisins á pdf sniði, en ykkur að segja þá er pdf ekki hentugasta leiðin til þess að birta skjöl á Netinu. Kostirnir eru vissulega margir og augljósir. PDF er nánast óháð vélbúnaði og uppsetning heldur sér óháð því hvaða leturgerðir eru notaðar eða hugbúnaði sem skjalið var upphaflega unnið í. Aðgengi er reyndar  algjörlega háð því hvernig skjalið er sett saman upphaflega, en gera má ráð fyrir að hugsað hafi verið fyrir slíkum þáttum hjá innan stjórnarráðsins. Höfum það hins vegar á hreinu að PDF er hýsingarmáti ef þannig má að orði komast, einskonar millibilsástand á skjali fremur hugsað til dreifingar og útprentunar en lesturs á skjá eða sífelldrar endurskoðunar, vinnslu. Það vita allir sem þekkja til pdf skráarsniðsins að þegar búa þarf til nýja útgáfu af skjali sem vistað er á þann hátt verður fyrst að uppfæra skjalið í því forriti sem það var upphaflega unnið áður en það er fært yfir á pdf snið og loks vistað á endanlegum geymslustað. Wikivefir eru miklu betri lausn í alla staði þar sem þeir bjóða í senn upp á leið til að vinna með skjöl og miðla þeim til notenda. Samanborið við wiki þá eru pdf skjöl steingervingar.

Ég get einnig heimsótt Menntagátt og flett í námskrám eftir stigi, útgáfu, sviði, grein, kafla og markmiði. Eins virðingarverður og þessi kostur er þá hugnast mér hann illa þar sem hann brýtur textann í smáar einingar og ég tapa heildarmyndinni. Þessi leit er líka mjög seinleg og það væri mjög fróðlegt að vita í hversu miklum mæli kennarar nota hana.

Námskrár á wikisnið

Námskrár á Wikisnið segi ég og er ekki einn um það. Í fyrsta lagi þá hentar wiki sniðið einstaklega vel lifandi efni eins og námskrám því það einfaldar alla aðkomu hlutaaðeigandi og gerir uppfærslur, lagfæringar og breytingar stórar jafnt sem smáar auðveldar viðureignar. Hvernig er haldið á þessari vinnu innan ráðuneytisins í dag? Með ritvinnsluskjölum? Ég veit að vinna við gagnagrunn fyrir námskrár hefur staðið yfir en þekki ekki stöðuna á því verkefni í dag. Er ætlunin að taka hann í notkun á næstunni? Er kannski búið af því? Menntagátt les væntanlega sínar upplýsingar úr gagnagrunni, en takið eftir að þar er sérstaklega tekið fram að ef einhver mismunur er á milli texta námskránna á Menntagátt og vef menntamálaráðuneytisins þá hafa skjöl á vef ráðuneytisins forgang. Það þýðir í stuttu máli sagt að pdf skjöl ráðuneytisins eru sett skör hærra en upplýsingarnar á Menntagátt. Er þetta vísbending um hvernig haldið er utan um skráningar á námskrám innan ráðuneytisins? Er kannski tvöfallt kerfi í gangi þar á bæ, ritvinnsluskjöl sem síðan eru afrituð yfir í gagnagrunn? Svar óskast! 

Wikikerfi eru félagsleg í eðli sínu. Þeim er ætlað að sameina einstaklinga og hópa á vettvangi þar sem allir hafa eitthvað fram að færa. Það er auðvitað hægt að takmarka aðgang að ákveðnu efni eins og t.a.m. er gert á Wikipedia og ég get vel ímyndað sér að svo verði raunin þegar um námskrár er að ræða. Einstaka síður verða læstar fyrir breytingum þar sem texti þeirra er fastmótaður. Í það minnsta í bili. Hins vegar mætti hafa opið fyrir athugasemdir lesenda og opna fyrir síður sem tengast viðkomandi efni. Þær síður gætu t.d. innihaldið vísanir í áhugavert efni líkt og við gerum á starfsbraut Fjölbrautaskólans í Breiðholti.

Wikikerfin skrá einnig nákvæma breytingasögu hvers einasta skjals/síðu sem vefurinn hefur að geyma sem er afar spennandi eiginleiki. Ímyndið ykkur hversu magnað það er að geta séð á einfaldan hátt hvernig einstaka hlutar eða námskráinn í heild sinni hefur breytst og þróast í tímans rás.

Ég held að það væri heillavænlegt að skoða í fullri alvöru þann kost að færa aðalnámskrár yfir á wikisnið og því fyrr því betra. Ég held líka að skólar ættu að íhuga vel þennan valmöguleika hvað varðar eigin námskrár og vonandi væri að þeir fengju til þess styrki frá opinberum aðilum. Hvernig væri að hefja nýtt skólaár á þess háttar spennandi þróunarverkefni?