Í nýrri stefnumótun ríkisstjórnarinnar varðandi upplýsingasamfélagið er markvisst stefnt að því að upplýsingatækni verði notuð í auknum mæli við nám og kennslu. Til að ná settu marki er ætlunin að styðja við svonefnda UT-leiðtoga í grunn- og framhaldsskólum. En hverjir eru þessir UT-leiðtogar, hvert er hlutverk þeirra og hvernig verður stuðningi við þá háttað?

Netríkið Ísland, en svo nefnist stefna ríkisstjórnarinnar, var formlega kynnt á ráðstefnu á UT deginum þann 7. maí sl. Orðrétt segir í stefnunni um UT-leiðtoga:

Notkun upplýsingatækni í námi og kennslu verði efld meðal annars með stuðningi við UT-leiðtoga í grunn- og framhaldsskólum.

Þetta eru ekki mörg orð um mikilvægt atriði, en á ráðstefnunni útskýrði Sigurður Davíðsson sérfræðingur í menntamálaráðuneytinu stefnuna aðeins betur og kynnti ennfremur næstu skref hvað varðar upplýsingatækni í menntun. Powepoint glærur kynningarinnar eru aðgengilegar á Netinu. Ég vona að ráðuneytið taki það ekki óstinnt upp þó ég birti tvær glæranna með þessum pælingum mínum hér.

Um UT-leiðtoga

Á glærunum sem fylgdu erindi Sigurðar má lesa um þá fyrirætlan að efla notkun á upplýsingatækni í skólastarfi á þann hátt að styðja og virkja fyrrgreinda UT-leiðtoga innan skóla. Hlutverk UT-leiðtoga eins og Sigurður lýsti því í kynningu sinni verður að stunda nýsköpun á vettvangi og miðla þekkingu m.a. með námskeiðshaldi. Um verður að ræða samstarfsverkefni og UT-leiðtogum verður veitt viðeigandi þjálfun hvað sem nákvæmlega er meint með því.

Miðað við þær upplýsingar sem sækja má í stefnuna sjálfa og erindi Sigurðar Davíðssonar má ætla að hugmyndavinnan á bak við UT-leiðtogana sé skammt á veg komin. Ég hef hlerað að Menntavísindasvið HÍ muni koma að þessari vinnu, en nákvæmlega hvernig veit ég ekki. Ég vona svo sannarlega að ráðuneytið tryggi opið upplýsingaflæði hvað þessa vinnu varðar því það er mikilvægt fyrir okkur sem störfum á vettvangi að fá tækifæri til þess að fylgjast með þeim málatilbúnaði sem okkur snertir og auðvitað væri gott að geta komið að honum á virkan hátt. Ég tala nú ekki um þegar stefnan er efla starfið sem fram fer í skólunum með því að færa ábyrgðina, framkvæmdina og vonandi frumkvæðið að einhverju leyti þangað.

Ég verð að viðurkenna að er ég alls ekki viss um hvað átt er við með hugtakinu UT-leiðtogi og tel mikilvægt að skilgreina það vel áður en mikið lengra er haldið. Hvað gera UT-leiðtogar? Eru þeir frumherjar í notkun upplýsingatækninnar eða einfaldlega aðilar á vettvangi sem leitað er til þegar prentarinn vill ekki virka? Hver er munurinn UT-leiðtoga og fagstjóra í upplýsingatækni eða kennsluráðgjafa eins og t.a.m. finnast í grunnskólum Garðarbæjar og eru þar í 100% stöðuhlutfalli? Hafa þeir eitthvað raunverulegt vald til að gera hugmyndir sínar að veruleika? Á þessi hugmynd um UT-leiðtoga sér fyrirmynd? Samkvæmt kynningu Sigurðar verður það í verkahring UT-leiðtoga m.a. að kynna og innleiða nýjungar þannig að ætla má að hlutverk þeirra verði víðtækara en það eitt að styðja við almenna notkun tækninnar.

Ég spyr mig líka um stefnumótun og frumhvæði í þessu sambandi og á ég þá við miklu ítarlegri markmiðssetningar en finnast t.a.m. í nýútgefinni stefnu ríkisstjórnarinnar. Verða lagðar mótaðar hugmyndafræðilegar línur fyrir UT-leiðtogana að fara eftir, áherslur í kennslufræði eða vali á hugbúnaðarlausnum? Eða starfa leiðtogarnir kannski hver á sínum forsendum samkvæmt eigin sannfæringu um hvaða nýjungar séu áhugaverðastar að kynna fyrir kennurum eins og frumkvöðlar gjarnan gera? Hér velti ég bæði fyrir mér sjálfstæði UT-leiðtoganna og einnig því hvernig stefnumótun og samvinnu á milli þeirra verður háttað. Ég vil líka fá að vita hvernig á því stendur að ekki er gert ráð fyrir UT-leiðtogum í leikskólum? Gleymdust þeir? 

Ávinningur

Hér má sjá glæru sem Sigurður Davíðsson birti á fyrrgreindri ráðstefnu þegar hann fjallaði um væntanlegan ávinning af tilkomu UT-leiðtoganna.

Ég er sammála því að farsælast sé að menntun kennara í upplýsingatækni fari að stórum hluta áfram á vinnustað og þar getur öflugur leiðtogi haft mikilvægu hlutverki að gegna. Það breytir því hins vegar ekki að HÍ og aðrir háskólar sem útskrifa kennara eiga að skila af sér fagfólki sem er fært um að nýta nútímatækni á skapandi hátt í starfi sínu. Svo er ekki í dag því miður. Verðandi sérkennarar og þroskaþjálfar fá t.a.m. enga eða í það minnsta mjög takmarkaða kennslu í sérhæfðum hugbúnaði sem snertir störf þeirra og á ég þá t.d. við forritum eins og Boardmaker, Clicker, talgervla og stoð- og aðgengibúnað hverskonar. Það er ekki góð hugmynd að velta allri ábyrgðinni yfir á vinnustaðina. Svo má auðvitað velta því fyrir sér hver staðan er innan háskólanna hvað varðar hagnýtingu upplýsingatækninnar! Kannski þarf háskólastigið líka á UT-leiðtogum að halda?

Nokkrar ráðleggingar til þeirra sem koma til með að leiða þetta verkefni:

• Nú þegar eru til staðar fjölmargir öflugir UT-leiðtogar í leik-, grunn- og framhaldsskólum landsins. Finnið þá. Nýtið krafta þeirra!
• Þetta verkefni mun kosta sitt. Sjáið til þess að nægir peningar fáist til að vinna það sómasamlega.
• Þetta er langtímaverkefni (hvar endar það?) og ekki nóg að byrja með krafti en tapa svo áttum og áhuga eftir nokkur ár eins og svo oft vill gerast hjá ríkisvaldinu. 
• Tryggið að leiðtogahlutverkið verði eftirsóknarvert og meira en bara smekklegur titill. Það mætti t.a.m. meta þetta starf til launaflokkahækkana (ath. fleirtala).
• Gefið leiðtogum tíma og svigrúm til að vinna sína vinnu. Þetta er ekki starf sem verður unnið samhliða fullri kennslu. Eitthvað jarðsamband er þó nauðsynlegt að mínu mati. 
• Gefið leiðtogum tækifæri til að fara eigin leiðir. Ef þeir geta það ekki eða vilja ekki þá eru þeir hvort eð er ekki leiðtogar. Það á ekki og er ekki hægt að koma böndum á raunverulega frumherja.
• Skapið samvinnu- og samstarfsvettvang. Hér dettur mér helst í hug wikivef og félagslegt tengslanet. Kíkið t.d. á nýjustu útgáfuna af ELGG.
• Hvetjið UT-leiðtogana og styrkið fjárhagslega til að sækja námskeið, ráðstefnur/sýningar hérlendis og erlendis. Það er ómetanlegt að kynna sér hvað aðrir hafa til málanna að leggja. 
• Leggið áherslu á hagnýtingu tækninnar í þágu skólastarfs. Kenningar eru ágætar til síns brúks en UT-leiðtogar verða að vera praktískir eigi þeir að koma að raunverulegu gagni í skólakerfinu.

Að lokum bendi ég öllum hlutaðeigandi á áhugavert lesefni: