Tækniþróun í grunnskólum árið 2010
Ég las nýlega greinina 5 K-12 Technology Trends for 2010 í vefútgáfu The Journal (Transforming Education Through Technology) þar sem leitað var eftir viðbrögðum sérfræðinga hvað varðar tækniþróun í grunnskólum á næsta ári. Það væri fróðlegt að fá að h eyra hvað íslenskir kennarar hafa að segja um niðurstöðurnar.
Að mati sérfræðinganna verður einna mest spennandi að fylgjast með eftirfarandi:
1. Stafrænar bækur og bókalesarar
Bókalesarar, s.s. Kindle eða Nook, munu varla koma í stað hefðbundinna kennslubóka á næstunni, en þeir eru augljóslega að festa sig í sessi á almennum markaði. Það fylgja fjölmargir kostir notkun stafrænna bóka í skólaumhverfinu en tæknin er ekki alveg komin á það stig ennþá að við getum nýtt okkur hana vandkvæðalaust. Í náinni framtíð munu vafalítið koma á markaðinn tæki á viðráðanlegu verði sem geta birt texta, ljósmyndir og teikningar og jafnvel myndskeið í lit. Þegar sá tími rennur upp er engin spurning að bókalesarar munu rata í skólastofurnar.
2. Netbækur verða öflugri
Spáð er að vinsældir ódýrra smátölva muni halda áfram aukast á næsta ári. Slíkur vélbúnaður kemur að góðum notum í skólakerfinu ekki síst í þeirri viðleitni að brúa stafrænu gjána sem skilur að þá sem eiga eða hafa aðgang að tölvu og hinna sem ekki búa svo vel.
Stöðugt betri aðgangur að vönduðu námsefni og verkfærum á Netinu hefur á stuttum tíma gert ódýran og handhægan vélbúnað eins og netbækur að raunhæfum kosti í kennslu. Ennfremur hefur vélbúnaðurinn, þ.e. netbækurnar sjálfar, eflst með hverri nýrri kynslóð og samkvæmt sérfræðingum The Journal mun sú þróun halda áfram.
3. Fleiri kennarar munu taka gagnvirkar töflur í notkun
Notkun á stórum, gagnvirkum skólatöflum (e. whiteboard) hefur aukist mjög í bandarískum grunnskólum á síðustu misserum og er fastlega búist við að notkunin eigi eftir að halda áfram að vaxa. Gagnvirkar töflur gera mögulega allskyns hluti í bekkjarkennslu sem ekki eru gerlegir með hefðbundnum krítar eða tússtöflum og þykja því henta vel til að auka virkni og halda athygli nemenda í kennslu.
4. Smátæki hverskonar munu rata í kennslustofuna
Tækjabúnaður sem iðulega hefur mátt sæta ströngum takmörkunum í kennslustofunni er um þessar mundir að rata þangað inn sem mikilvæg verkfæri í námi og kennslu.
Ágætt dæmi eru svokallaðir snjallsímar (e. smartphones) sem flestir geta tengst þráðlausum netum og búa yfir fjölbreyttri virkni sem gera þá að spennandi verkfærum í skólastarfi. Útbreiðsla snjallsíma hefur verið mjög hröð undanfarið og er það ekki síst að þakka gríðarlegum vinsældum iPhone símans frá Apple. Ekki mun líða á löngu áður en hver einasti nemandi mun hafa aðgang að slíku verkfæri í skólastofunni þó ekki endilega frá Apple því ódýrari valkostir hafa sótt mjög í sig veðrið.
5. Tæknin mun opna dyrnar að einstaklingsbundinni námskrá
Sérfræðingar þeir sem The Journal leitaði til við greinaskrifin töldu einfaldar tæknilausnir til að meta, skrá og fylgjast með námsframvindu nemenda ofarlega á óskalista kennara og skólastjórnenda. Að sögn eins sérfræðingsins er ekki ólíklegt að þær óskir rætist á næsta ári þökk sé nýrra tæknilausna frá upprennandi sprotafyrirtækjum.
Mín skoðun
Sjálfur efast ég um að 2010 verði ár mikilla nýjunga í hagnýtingu á tölvu- og upplýsingatækninni hér á landi. Stemmningin er ekki í þá veruna að sækja mikið í nýjungar heldur frekar endurmeta það sem þegar hefur verið tekið í notkun. Sem er auðvitað hið besta mál. Ráðuneyti menntamála er reyndar sérstakt tilfelli en þar finn ég afskaplega takmörkuðum áhuga á framþróun upplýsingatækninnar í skólastarfi. Menntagátt var yfirgefin og vitnar nú á vandræðalegan hátt um áhugaleysi stjórnvalda. Þróunarverkefni sem kynnt voru til sögunnar í stefnumótun ráðuneytisins hafa fæst séð dagsins ljós. Hvar er eru t.d. leiðtogarnir í upplýsingatækni? Í drögum menntamálaráðuneytisins að skilgreiningu að átta lykilhæfniþáttum (e. key competences) sem grundvalla almenna menntun og námskrárgerð samkvæmt nýjum lögum um nám og kennslu var hæfni í upplýsingatækni sniðgengin sem lykilhæfni, en þann sess skipaði hún í sambærilegri skilgreiningu Evrópusambandsins sem vinna ráðuneytisins grundvallaðist á. Þessari ákvörðun hefur nú verið snúið við m.a. eftir athugasemdir frá 3F, en þó einungis að takmörkuðu leyti þar sem upplýsingatækn hefur á einhvern óskiljanlegan hátt verið verið spyrt við námstæki. Ég get ekki annað en spurt mig um afstöðu þeirra sem koma að svona vinnu innan ráðuneytisins til upplýsingatækninnar í skólastarfi. Að lokum hvað varðar áhuga eða áhugaleysis stjórnsýslunnar þá er ljúft að geta einnar undantekningar. Á ég þá við stóraukinn áhuga á notkun opinna lausna. Ég er samt hræddur um að sá áhugi sé nær einvörðungu tilkominn vegna mögulegs sparnaðar í núverandi árferði og því hætt við að árangurinn verði ekki í samræmi við væntingar. Vonum samt hið besta enda fyrir löngu kominn tími á opinn hugbúnað í skólakerfinu.
Eins og áður sagði þá er mín skoðun sú að við munum ekki koma til með að verða vitni að dramatískum nýjungum í notkun upplýsingatækninnar í skólastarfi á næsta ári. Á þessu verða þó örugglega undantekningar og má þar t.a.m. geta þróunarvinnu Idu Semey sem snýr að “mobile learning”. Þrátt fyrir ofansagt er ég sannfærður um að framfarir verði merkjanlegar á næsta ári og vonandi munum við nýta tæknina betur og markvissar en áður. Fyrirhuguðum sparnaði (ætti ég að segja niðurskurði?) fylgir vonandi gagnrýnin endurskoðun og það er af hinu góða.
Ég finn fyrir stórauknum áhuga á Moodle námsstjórnunarkerfinu sem líklegast er orðið mest notaða námsstjórnunarkerfi á Íslandi í dag. Hinn aukni áhugi á Moodle er auðvitað til orðinn vegna þess að skólar eru tilbúnir að gera allt til að lækka hjá sér kostnað. Það er bara vonandi að sá sparnaður hafi í för með sér minni metnað. Það er einnig óskandi að hægt verði að stofna til samstarfsvettvang um notkun Moodle og ykkur að segja er undirbúningur að honum þegar hafinn.
Það væri fróðlegt að heyra fleiri skoðanir um upplýsingatæknina í skólastarfi árið 2010. Látið endilega í ykkur heyra.
Höfundur myndar: Alec Couros
