Væntingarhringrásin er myndræn framsetning á þroska, innleiðingu og félagslegum viðtökum tækninýjunga og gefur, ef byggt er á áreiðanlegum gögnum, greinargóðar vísbendingar um núverandi stöðu og framtíðarþróun. Með aðstoð væntingarhringrásarinnar má greina hvort og hvernig einstök tækninýjung nær að yfirstíga uppblásnar væntingar sem svo oft fylgja spennandi tækninýjungum og komast í almenna notkun.

Væntingarhringrás Gartners skiptist í fimm aðgreinda hluta.

• Hringrásin hefst þegar ný tækni er kynnt til sögunnar (e. technology trigger). Það getur gerst á ýmsan hátt, s.s. með blaðamannafundi, fréttatilkynningu, opnunarhátíð, kynningu eða öðru því sem skapar umtal og veldur viðbrögðum hjá áhrifafólki, fjárfestum og markaðsöflunum.
• Smátt og smátt fara væntingar til tækninnar vaxandi þangað til svo kölluðum hápunkti uppblásinna væntinga (e. Peak of Inflated Expectations) er náð. Þessi tími einkennist af hástemmdum yfirlýsingum, mikilli umfjöllun og gjarnan mjög svo óraunverulegum framtíðarspám.
• Þegar hátindi uppblásinna væntinga er náð fer oftar en ekki að halla undan fæti. Yfirdrifnar yfirlýsingar um ágæti tækninýjungar gagnast lítið þegar varan, sem enn er í þróun, nær ekki að standa við undir væntingum. Leiðin liggur því hratt niður á við þangað til botninum er náð (e. Trough of disillusionment). Á þessum tímapunkti er áhugi markaðsaflanna í lágmarki og tæknin lítt til umfjöllunar í fagritum, ráðstefnum eða á vefnum.
• Þegar vel tekst til verður markvisst þróunarstarf, elja og vinnusemi til þess að raunverulegir eiginleikar, notagildi og áhættuþættir tækninnar koma smám saman í ljós. Þróunarstarf verður markvissari með tilkomu nýrra verkfæra og aðferða og tækninýjungin mjakast hægt upp brekku upplýsingarinnar (e. Slope of enlightenment).
• Nú hefur tæknin náð að sanna sig hvað notagildi varðar og fest sig í sessi  á markaði. Önnur og þriðja kynslóð verkfæra og aðferða hafa litið dagsins ljós og náð ágætis þroska. Þessi tími nefnist háslétta framlegðarinnar. Hversu háu flugi tæknin nær veltir oft á því hvort hún höfðar til breiðs hóps notenda eða nýtist á afmarkaðri sviðum.

Á hverju ári birtir Gartner fjölda væntingarhringrása sem flestar eru aðgengilegar gegn gjaldi. Ein fróðleg undantekning er þó á þeirri reglu, nefnilega sérstök árleg skýrsla yfir tækninýjungar sem eru í deiglunni undir titlinum “Gartner’s 2011 Hype Cycle Special Report”. Skýrsluna má nálgast í heild sinni hér og er hún hin forvitnilegasta lesning (athugið að skráningar er krafist). Hér fyrir neðan má sjá mynd úr skýrslunni fyrir árið 2011.

Gartner's 2011 Hype Cycle Special Report

Væntingarhringrás Gartners var fyrst kynnt til sögunnar árið 1995 og þykir af mörgum ágætt til síns brúks, en hefur eins og gengur og gerist fengið sinn skerf af gagnrýni. Meðal annars hefur verið bent á að í raun sé ekki um hringrás að ræða heldur ferli og það ferli sem hefur í reynd takmarkað forspárgildi.
Áhugi minn á væntingarhringrásinni felst öðru fremur í því að nýta hana sem verkfæri til að sjá stöðu hinna ýmissa tækninýjunga, t.a.m. til að átta sig á notagildi í skólastarfi.

Heimildir:

• Interpreting Technology Hype
• Gartner Adds Big Data, Gamification, and Internet of Things to Its Hype Cycle
• Mastering the Hype Cycle

Líkt og sjá má á myndinni er einfalt að setja upp Kanban töflu. Allt sem til þarf eru hlutir sem örugglega eru til í hvaða skóla sem er, þ.e. tafla og límmiðar. Aðalatriðið er að sjálfsögðu hugmyndafræðin sem liggur að baki, en bara með því að horfa eitt augnablik þessa mynd er augljóst hvernig notkun á kanban töflu auðveldar starfsmönnum að sjá stöðu og framvindu verkefna. Þaðð eitt er mikilvægur ávinningur. Svona er Kanban vinnukerfinu lýst á vef Hugsmiðjunnar.

Lykilatriði í Kanban

Hugmyndafræði Kanban tengist mjög straumlínustjórnun (e. lean management) og hefur notið aukinna vinsælda t.a.m. innan hugbúnaðarfyrirtækja hér á landi. Ekkert er þó til fyrirstöðu að innleiða Kanban aðferðir í skólakerfinu og reyndar tel ég fulla þörf á öflugum verkfærum til verkefnastjórnunar í skólastarfi.

Vinnulag sem byggir á Kanban hugmyndafræðinni þarf ekki að vera svo ósvipað því sem þegar er til staðar innan stofnunarinnar. Hér á eftir fara nokkrir lykilþættir sem vert er að hafa í huga:

Myndgerving verkferla

Með því að myndgera verkferlana í fyrirtækinu (eða skólanum) er mögulegt að öðlast betri skilning á þeim, sem er nauðsynleg forsenda þegar taka skal ákvarðanir við verkefnastjórn. Það er nefnilega erfitt að koma á breytingum á verklagi þegar núverandi skipan hluta er ekki öllum ljós.

Takmörkun á fjölda verkþátta í vinnslu

Með því að takmarka fjölda einstakra verkþátta eða verkefna sem eru í vinnslu á hverjum tíma verður auðveldara að beina athyglinni að einstaka verkþáttum og vinna þá vel. Fjöldi verkþátta sem unnið er að á hverjum tíma verður að vera í samræmi við getu fyrirtækisins/skólans til að takast á við verkefnin. Það er alltaf nóg að gera en hlutirnir vinnast hvorki hraðar né betur þegar reynt er að gera of mikið á of stuttum tíma með of fáum starfsmönnum.

Stjórn á verkflæðinu

Kanban tafla auðveldar stjórnendum að hafa heildarsýn yfir stór verkefni og smá, en skerpir um leið sýnina á smærri þætti einstakra verkefna. Með því að fylgjast vel með verkferlunum og flæði verkþátta eins og þeir birtast á töflunni er betur hægt að koma auga á flöskuhálsa eða takmarkandi þætti. Þessi yfirsýn eykur möguleika stjórnenda að stýra flæðinu og vinna markvisst að úrbótum.

Aukin samvinna og samfelldari þróun

Kanban aðferðafræðin hvetur gjarnan til samfelldra, smávægilegra breytinga sem eiga það til að standast tímans tönn. Eitt skref í einu. Staðreyndin er sú að þegar starfsmenn og stjórnendur hafa yfirlit yfir verkefnin í heild sinni og jafnframt skarpari sýn á einstaka verkþætti er líklegra en ella að hópurinn öðlist sameiginlegan sýn á viðfangsefnið. Sameiginleg sýn eykur svo líkurnar á hugmyndum frá einstaklingum sem falla að heildarhugsuninni og eru þá líklegri til að hljóta samþykki og verða framkvæmdar. Hversu oft ætli verkefni hafi strandað á ólíkum sjónarhóli stjórnenda og starfsmanna?

Innleiðing á Kanban hugmyndafræðinni og meðfylgjandi verkfærum í skólastarf er spennandi hugmynd sem ég hvet skólastjórnendur og kennara að íhuga vel. Það væri áhugavert að koma á vettvangi eða samstarfi áhugasamra aðila á þessu sviði. Einnig væri fróðlegt að vita hvort einhverjir skólar nýti sér nú þegar þessa aðferðafræði og þá hvernig. Látið í ykkur heyra.

Höfundur myndar: Orcmid

Eins og sjá má eru upptökusíðurnar frekar óspennandi útlits og það eru vandkvæði með séríslenska stafi (búinn að senda ábendingu). Upptakan virkar hins vegar ágætlega og hún er vistuð á vefþjónum fyrirtækisins í 7 daga. Það er samt ókostur að sá sem vill senda til mín upptöku skráir einungis nafn sitt við upptökuna. Nafnið fæ ég sent í tölvupósti ásamt slóð að upptökunni (sem ég get sótt í eigin tölvu) en ég hefði viljað að tölvupóstur viðkomandi fylgdi með. Það myndi auðvelda mér að eiga samskipti við hann, t.d. senda leiðbeiningar um hæl í tölvupósti. Þá væri einnig kostur að geta sent skrifleg skilaboð með upptökunni því þrátt fyrir að um hljóðupptökur sé að ræða geta fjölmargir notendur geta átt í vandræðum með að taka upp hljóð. Það er s.s. fjölmargt sem má betur fara þó hugmyndin sé allrar athygli verð.

Show Me What’s Wrong er hluti af Screencast-O-Matic.com sem er ein af fjölmörgum upptökuþjónustum á netinu. Hugmyndin að er þrælgóð en framkvæmdin er takmörkuð. Í það minnsta enn sem komið er. Svo takmörkuð er hún að mig grunar að verði sé að nýta netverja til að prufukeyra hugbúnað sem er á frumstigi. Ég get samt sem áður hugsað mér að nota Show Me What’s wrong til að aðstoða nemendur eða kennara sem eru í vandræðum með eitthvað tölvukyns. Ég mun örugglega láta kerfisstjóra skólans vita af þessum vef og tölvukennara. Svo er bara vonandi að haldið verði áfram að þróa lausnina.

Ragnar bendir réttilega á, að synjunin snúist ekki um krónur eða aura, enda kosta Smart-töflur og fartölvur drjúgan skildinginn. Fram kemur einnig í pistlinum að boðað hafi verið til fundar með tæknideildinni þar sem mættust stálinn stinn svo ekki sé sterkara að orðið kveðið.

Þangað mætti maður sem sagði mér að ég væri Apple-elskandi vitleysingur sem hefði ekkert vit á tölvum og tækni. Næsta áratug eða svo myndu tæki sem nota þráðlaust net aldrei verða ráðandi. Snúrur væru málið. Og að tölvukennsla ætti að snúast um að kenna krökkunum að logga sig inn í kerfi og þvíumlíkt.

Við hnakkrifumst. Ég benti honum á að það væri hlutverk tölvudeildarinnar að styðja við frumkvæði okkar, ekki að stýra okkur. Við vissum nákvæmlega hvað við værum að gera. Þetta væri þróun í öllum löndum í kringum okkur og ekki af tilviljun. Með því að flytja sig yfir í spjaldtölvur væri hægt að sneiða hjá ýmsum vandamálum. Auk þess sem þær gætu leyst kennslubækur af hólmi.

Ég hvet alla sem áhuga hafa á upplýsingatækni í skólastarfi að lesa pistil Ragnars. Ég hef sjálfur oft velt fyrir mér og skrifað um hvernig stefnumótun og ákvarðanatöku er háttað hvað upplýsingatækni varðar í skólastarfi. Hver er t.a.m. aðkoma kennara að ákvörðunum sem snerta hugbúnað og/eða tækjabúnað í skólastarfi? Sá veruleiki sem Ragnar lýsir í pistli sínum er mjög óheppilegur að mínu mati og í raun sorglegur ef satt er að kennurum er ekki treyst til að taka ákvarðanir sem snerta þeirra fagsvið og vinnuumhverfi. Á hvaða grundvelli er ákvörðun Upplýsingatæknimiðstöðvar byggð spyr ég? Hvaða hagsmundir eru hafði í huga? Hvaða faglegu sjónarmið?

Höfum samt í huga að þetta er einungis önnur hliðin á málinu. Ég efast ekki um að forsvarsmenn Upplýsingatæknimiðstöðvar Reykjavíkurborgar hafa eitthvað um pistil Ragnars að segja. Hvernig væri að gefa þeim tækifæri til þess? Það er skemmtileg tilviljun að á nýlegum fundi stjórnar 3f var ákveðið að leita til Upplýsingatæknimiðstöðvar Reykjavíkurborgar  og fá aðila þaðan á málfund um starfsemi miðstöðvarinnar og upplýsingatækni í leik- og grunnskólum almennt. Upplýsingatæknimiðstöð Reykjavíkurborgar er ætlað að leiða þróun og þjónustu í upplýsingatækni hjá Reykjavíkurborg og tryggja notendum bestu og hagkvæmustu lausnirnar til að ná hámarksárangri. Hvernig gengur það?

Ég skora á stjórnendur UTM að taka erindi okkar í 3f vel þegar það berst þeim og taka þátt í opnum umræðum um það starf sem unnið er innan UTM og hagnýtingu upplýsingatækninnar í skólastarfi almennt. Ég trúi því að opin og fagleg skoðanaskipti um þetta málefni sem önnur komi öllum aðilum til góða.

Til þess að eiga sameiginlega myndastund á Flickr með öðrum netverjum er smellt á Share hnappan lengst til hægri á skjámyndinni. Opnast þá gluggi þar sem hægt er að senda í tölvupósti boð um myndastund eða sækja vefslóð að myndastundinni. Þátttakendur þurfa ekki að vera innskráðir Flickr notendur en það gefur engu að síður meiri möguleika, því óskráðir þátttakendur geta t.a.m. ekki teiknað á myndirnar.

Myndastundin virkar að sögn best í Safari, Firefox, Chrome, iPad, iPhone og iPod Touch, þ.e.a.s. nánast öllum vinsælustu vefskoðurunum að IE undanskyldum. Kemur það örugglega fáum á óvart. Tekið skal fram að myndastund er ennþá í þróun og kemur hugsanlega með að taka einhverjum breytingum á næstunni.

Þegar um er að ræða fyrirtækjasíður (e. pages) er aðgengi síðueigenda að upplýsingum takmarkað. Um vinatengsl á Facebook gilda nefnilega önnur lögmál heldur en þegar notandi vingast við fyrirtæki, vörumerki eða stofnun. Þegar einstaklingar vingast á Facebook hafa þeir aðgang að persónulegum upplýsingum um hvern annan sem oft og jafnvel oftar en ekki eru upplýsingar sem fæstir hafa áhuga á því að deila með fyrirtækjum út í bæ. Einstaklingsbundnar upplýsingar, s.s. hvað varðar aldur, störf, áhugamál og hjúskaparstöðu geta nefnilega nýst í markaðslegum tilgangi.

Nú vona ég að engin misskilji mig og haldi að ég gruni Námsgagnastofnun eða Stoðkennaran um að ágirnast persónulegar upplýsingar mínar eða annarra netverja. Það er engu að síður mikilvægt að netverjar allir geri sér grein fyrir því að friðhelgi þeirra á Netinu er alvörumál. Að sama skapi skiptir það öllu máli að fyrirtæki og stofnanir virði þær leikreglur sem gilda innan netsamfélaga eins og Facebook. Það er rík ástæða fyrir þeim.

Í þessu sambandi er einnnig sjálfsagt benda á það, að fyrirtæki og stofnanir sem nýta Facebook hafa hag af því að setja síður sínar upp á réttan og löglegan hátt. Síðueigendur á Facebook geta kallað fram upplýsingar um virkni eigin síðna undir yfirskriftinni “insights”. Slík tölfræði getur komið að góðum notum í höndum aðila sem kann með hana að fara.

Fyrir þá aðila sem stofnað hafa einstaklingssíðu á Facebook í nafni fyrirtækis eða stofnunar er lítið annað að gera en henda henni og byrja upp á nýtt. Ég veit ekki til þess að til sé hnappur á Facebook eða aðgerð sem breytir einstaklingssíðu yfir í “fyrirtækjasíðu”. Þetta hefur auðvitað töluverð óþægindi í för með sér þar sem allir núverandi vinir hverfa á braut og verða að gjöra svo vel og líka við nýju síðuna ætli þeir að halda áfram að tengjast viðkomandi fyrirtæki eða stofnun. Hægt er að auka á líkurnar á áframhaldandi samstarfi með því að senda núverandi vinum skilaboð um væntanleg umskipti og benda þeim á hina nýju síðu áður en þeirri gömlu er eytt. Hugsanlega er Skólavefurinn í slíkum breytingarfasa þar sem mér sýnist hann vera bæði með einstaklings- og fyrirtækjasíðu.

Ég hvet því öll fyrirtæki og allar stofnanir sem nú þegar nýta Facebook að athuga hvort notkun þeirra samræmist ekki örugglega notendaskilmálum fyrirtækisins. Ef ekki þá er einfalt að mella hér til að stofna síðu á Facebook.

Hinni nýju Menntagátt er einnig ætlað að samþætta og hýsa verkefna umfangsmikil verkefni á við námskrárgrunn menntamálaráðuneytisins, Tungumálatorg (hugsanlega) auk verkefna sem snúa að nýtingu upplýsingatækni í kennslu, íslensku í tölvuheimum og rafrænum námsferlum nemenda. Það er því ekki ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur.

Menntagátt er á miklu frumstigi og er ekki ætlað að vera almennilega nothæf fyrr en undir lok þessa árs. Hugsunin með snemmbúinni opnuninni er að gefa samfélaginu tækifæri til að taka þátt í þróuninni, líkt og oft tíðkast út í hinum stóra heimi hugbúnaðarþróunar. Stóra spurningin er hvort það muni gerast í þessu tilfelli?

Notendum sem skrá sig inn á alpha.menntagatt.is mætir kunnuglegt viðmót. Hinn félagslegi hluti Menntagáttar er hefðbundið tengslanet mjög í anda Facebook. Ég er reyndar hlynntur þeirri nálgun. Menntagátt á að mínu viti að vera lifandi samfélag en ekki einhliða miðlun upplýsinga frá hinu opinbera. Það er engu að síður hægara sagt en gert að stofna slíkan vettvang og margir hafa reynt án teljandi árangurs. Hugbúnaðurinn er eitt en hvers vegna ættu nemendur, foreldrar og kennarar að taka þátt? Hver er ávinningurinn?

Fólk tekur þátt í tengslanetum vegna þess að það það hefur hag af því. Svo einfalt er það. Facebook er vettvangur þar sem ég get átt samskipti við vini og kunningja eða jafnvel komið vöru eða þjónustu á framfæri. Hvort tveggja jafnvel. Með því að skrá mig á LinkedIn get ég tengst öðru fagfólki og komið um leið á framfæri upplýsingum um eigin ágæti. Á Flickr get ég hýst ljósmyndirnar mínar og tengst öðrum notendum sem hafa gaman af því að taka myndir. Annað lykilatriði vel heppnaðra netlægra tenglslaneta er fjöldi notenda. Hver hefur áhuga á því að vera meðlimur í samfélagi sem telur örfáa notendur?

Menntagáttin verður því í fyrsta lagi að skapa vettvang sem fólk sér hag í því að nýta og í öðru lagi safna slíkum fjölda notenda að það geti talist samfélag en ekki klúbbur. Og hvernig ætla aðstandendur Menntagáttar að gera þetta? Hvers vegna ætti ég að eiga samskipti við fólk á Menntagátt en ekki Facebook eða Flickr eða LinkedIn eða Google + eða Twitter?

Menntagáttinni gömlu var á sínum tíma ætlað að vera miðlæg upplýsingalind um kennsluefni og gagnvirk að því leiti að hver sem er gæti skráð þangað efni, eigið eða annarra. Hvað miðlægu upplýsingalindina varðar þá tókst það ágætlega, en fáir tóku þátt í því að skrá eigið efni eða annarra í námsefnisgrunninn. Ég held meira að segja að lang stærstur hluti efnis sem var skráð í grunninn hafi verið skráður af fólki sem fékk sérstaklega greitt fyrir það. Þið sem vitið betur leiðréttið mig ef það er ekki rétt.

Félagslegi þátturinn er klárlega lykilatriði í hinni nýju menntagát en hann er um leið sá lang erfiðasti. Veltið t.d. þessu fyrir ykkur. Menntagáttin nýja var kynnt opinberlega fyrir meira en mánuði síðan. Hafið þið rekist á margar umræður um hana? Er fagfólk almennt að taka þátt í þróun hennar? Ég velti því einnig fyrir mér hvort það sé hlutverk ráðuneytisins að þróa hugbúnað sem þennan og þá einnig hvort ráðuneytið hafi úthald og fjármuni til þess. Það kostar stitt að halda úti hugbúnaðarþróun á jafn metnaðarfullu verkefni og Menntagáttinni er ætlað að vera. Í dag starfar einn forritari við það verk.

Eins og ég sagði þá er ég býsna sáttur við þá hugmyndafræði sem liggur að baki nýju Menntagáttinni og ég vona svo sannarleg að hún nái flugi. Ég held samt að eigi það að gerast þá þurfi eitt og annað að koma til. Það þarf að veita meiri fjármunum til verkefnisins. Hugbúnaðarþróun er kostnaðarsöm og notendur Menntagáttar munu koma til með að bera virkni hennar og eiginleika saman við önnur netsamfélög. Þegar þetta er skrifað er virkni Menntagáttar mjög frumstæð og vinna þarf hratt og vel eigi hún að vera almennilega nothæf um áramótin næstu. Það þarf að kynna verkefnið mun betur en gert hefur verið og virkja aðra opinbera aðila á þeim vettvangi. Ég sé alveg fyrir mér að stofnanir eins og Námsgagnastofnun og Menntavísindasvið HÍ gæti komið að því verki. Væntanlega verður lagt í frekara kynningarátak þegar nær dregur áramótum.

Á heildina litið er Menntagáttin nýja metnaðarfullt verkefni, en óneitanlega er mikið verk óunnið eigi hún að standa undir öllum þeim væntingum sem til hennar eru gerða.

Staðbundið nám

Hér er átt við hefðbundið nám eins og það fer fram í flestum skólastofum landsins. Kennari og nemandi deila sama rými nokkrum sinnum í viku og kennsluaðferðir taka mið af því.

Fjarnám (e. distance learning)

Þegar um hreint fjarnám er að ræða fer öll kennsla fram án þess að nemandi og kennari hittist í raunheimi. Kennsluaðferðir taka almennt mið af möguleikum upplýsingatækninnar og nútíma námsstjórnunarkerfi leika lykilhlutverk.

Blandað nám (e. blended learning)

Eins og hugtakið ber með sér er hér um að ræða blandaða framsetningu náms, fyrst og fremst blöndu af fjarnámi og staðbundnu námi.

Dreifnám

Eins og ég skil þetta hugtak þá lýsir það námsfyrirkomulagi þar sem nemandi dreifir námi sínu á fleiri en eina menntastofnun, t.d. framhaldsskólanemandi sem tekur áfanga við fleiri en einum skóla í einu. Dreifnám getur átt sér stað bæði sem fjar, og blandað nám og kennsluhættir geta verið mjög fjölbreyttir. Kennari sem kennir samkvæmt þessu módeli þarf heldur ekki að vera bundinn við ákveðna kennslustofnun heldur getur hann dreift kennslu sinni á fleiri en einn skóla.

Það þarf ekki stutta yfirferð um vefi framhaldsskólanna til að átta sig á því að hugtakanotkunin þar er ekki mjög nákvæm.

Þetta segir á vef Tækniskólans

“Dreifnám er blanda af námi á kennsluvef skólans, Námsnetinu (https://www.namsnet.is/tskoli/) og staðbundnum lotum í skólanum. Námsmat í dreifnámi er, eins og í öðru námi skólans, ýmist annareinkunn og próf á prófatíma eða símat, þ.e. mat á vinnu og árangri nemenda, jafnt og þétt, út alla önnina.”
http://www.tskoli.is/gott-ad-vita-/dreifnam/

Svona er námsfyrirkomulaginu lýst á vef Fjölbrautaskólans við Ármúla

Fjarnám í FÁ er alfarið nám á netinu og eru allir áfangar settir upp í námsumsjónarkerfinu Blackboard. Smelltu hér til þess að átta þig á í hverju það felst.
http://www.fa.is/fjarnam/namsfyrirkomulag/

Og þetta á vef Menntaskólans á Ísafirði

“Dreifnám við MÍ er nám sem stundað er án reglulegrar tímasóknar. Nemandinn er í sambandi við kennarann í gegnum námsumsjónarkerfið Moodle. …”
http://www.fvi.is/namid/dreifnam/

Þetta segir hins vegar í glærum um dreifnám í Vesturbyggð og Tálknafirði

Skilgreining: Hugtakið dreifnám er tiltölulega nýtt hugtak en það felur í sér að nemandi getur sniðið nám sitt að sínum eigin þörfum og stundað nám í fleiri en einum skóla í senn. Dreifmenntun jafnar möguleika nemenda til náms og nýtir betur sérþekkingu kennara óháð búsetu.
http://mennta.hi.is/starfsfolk/solrunb/dreifnamvestbard.ppt

Þetta segir um dreifnám í skýrslunni “Distributed learning in the Nordic Countries and Canada”

“Distributed learning is one of the models for learning which makes use of information and communication technology (ICT) in order to make use of distributed resources to provide better educational services. In a distributed learning environment students can study away from the place of instruction and can choose between courses offered at more than one location. Similarly teachers are not tied to one teaching institution and a group of students located there, but are capable of teaching students who are situated in different places and available at different time periods.”
http://www.eurodl.org/materials/contrib/2004/Arnor_Gudmundsson.htm

Ég er sammála síðastnefndu skilgreiningunni enda felur sögnin “að dreifa” merkingu hugtaksins í sér. Dreifnám er miklu víðfemara hugtak en fjarnám eða blandað nám og nær yfir meira en kennsluhætti eða framsetningu náms. Tækniskólinn er augljóslega að fjalla um blandað nám og það fer ekkert á milli mála að í Fjölbrautaskólanum við Ármúla fer fram fjarnám. Ég geri mér hins vegar ekki alveg grein fyrir því hvort námið við MÍ er blandað nám eða hreint fjarnám.

Ég lagðist ekki í mikla skoðun á námslýsingum framhaldsskólanna áður en ég skrifaði þennan pistil en ég held að það sé löngu tímabært að fá þessi hugtök á hreint og samræma notkun þeirra.

Eins og sjá má á myndinni hér fyrir neðan þá samanstendur Popplet kort af gluggum sem geta innihaldið texta, myndir eða teikningar. Gluggana má svo tengja saman líkt og þegar hugarkort er teiknað. Hægt er að deila einstaka Popplet með öðrum notendum og vinna þannig saman í gegnum vefinn.

Ég kynntist Popplet nýlega og verð að segja eins og er að ég er nokkuð spenntur fyrir þessu verkfæri. Notendaviðmótið er einstaklega stílhreint, einfalt og aðgengilegt. Popplet er ekki hlaðið tólum og tækjum, það gerir einn hlut og gerir hann bara nokkuð vel. Popplet hentar vel til að:

• vinna með hugmyndir, t.d. sem hugarkort
• styðja við hugflæði
• skipulega verkefni eða setja fram eða fylgjast með framvindu verkefna
• skrá hugmyndir, athugasemdir eða búa til lista
• setja saman myndasöfn
• setja saman námsmöppur / portfolio
• vinna og birta hvers kyns kynningar
• glósa

Popplet er til í tveimur útgáfum, annars vegar sem netbundið verkfæri og hins vegar sem forrit í iPad. Ipad útgáfan kostar 4.99 dollara (lite útgáfa til sem er ókeypis) en sú netlæga er enn í prófunarfasta. Stefnt er að því að selja aðgang að netútgáfunni einnig ásamt því að bjóða upp á takmarkaða ókeypis útgáfu. Ókeypis útgáfan mun að öllum líkindum takmarkast við eitt Popplet kort.

Hér er sannarlega verið að sýsla með háar upphæðir, en það er hins vegar ekki það sem mesta athygli vekur. Áhugaverðast er sú staðreynd að umsækjendur í sjóðinn verða að gefa efnið sem til verður með tilstuðlan hans út samkvæmt opnum leyfisskilmálum. Ennfremur til að hvetja til notkun efnisins fylgja fjármununum ítarlegar leiðbeningar fyrir styrkþega um merkingar sem einfalda öðrum að finna efnið á Netinu.

Tilgangur sjóðsins er ekki síst að efla netbundið eða tölvustudd nám, eða eins og segir orðrétt í tilkynningunni frá atvinnumálaráðuneytinu bandaríska “Strengthen Online and Technology-Enabled learning”. Mikil áhersla er auk þess lögð á gæði efnisins.

Í þessu sambandi má velta fyrir sér íslenskum sjóðum og hvort ekki mætti fara svipaða leið við opinberar styrkveitingar t.d. til námsgagnagerðar. Hvað ef þróunarsjóður námsefnis og Sprotasjóður úthlutuðu í það minnsta 50% fjármuna sinna til verkefna sem varin væru opnum höfundarleyfum, s.s. Creative Commons? Þar að auki mætti opna úthlutunarferlið með samskonar vettvangi og nýttur var til að forgangsraða verkefnatillögum sem tengdust opnum og frjálsum hugbúnaði. Reyndar má velta því fyrir sér hvort ekki hefði mátt ganga jafnvel lengra á þeim vettvangi, t.a.m. með því að opinbera atkvæðagreiðsluna enn frekar. Er nokkuð óeðlilegt eða óæskilegt (í þessu tilfelli í það minnsta) við að sjá nákvæmlega hvaða einkunnir skólarnir gefa viðkomandi verkefnum?

Ég legg til tvískipt kerfi við úthlutun á styrkjum. Ég held að reynslan af ofangreindu forgangsröðunarkerfi hafi sannað gildi þess og vil sjá þess háttar aðferðarfræði nýtta betur. Samt sem áður vil ég ekki útiloka aðkomu sérfræðinga eða hagsmunaaðila í líkingu við þá sem hingað til hafa metið verkefni vegna styrkveitinga. Ég held að best væri  að taka tillit til bæði umsagna sérfræðinga og niðurstöðu úr sem mest opinni forgangsröðun þegar styrkir eru ákvarðaðir. Aukin áhersla á opin námsgögn við styrkveitingar úr opinberum sjóðum væri svo mjög til bóta að mínu mati og ekkert nema sjálfsagt og eðilegt að sem flestir fái opinn aðgang að námsgögnum sem þróuð eru og gefin út fyrir opinbert fé.

Hugbúnaðurinn sem um ræðir er annars vegar Microsoft Songsmith (Academic Edition) og AutoCollage. Reyndar er einnig hægt að sækja, en ég læt það liggja á milli hluta hér og nú. Aðeins meira um hugbúnaðinn:

Microsoft Songsmith (Academic Edition)

Songsmith hugbúnaðurinn frá Microsoft er all sérstakur svo ekki sé meira sagt og virkilega áhugaverður. Fyrst velja notendur sér tónlistartegund, t.d. Salsa eða Techno. Songsmith spilar svo undir trommutakt á meðan notandinn syngur í míkrófón. Næst endurvinnur Songsmith lagið og býr til undirspil í takt við sönginn.

Ég hef þegar prufað Microsoft Songsmith með nemendum mínum á Starfsbraut FB get fullyrt að þar er á ferð verulega skemmtilegt forrit sem bæði leik- og grunnskólakennarar ættu að kynna sér betur.

AutoCollage

Einfaldur hugbúnaður sem hefur það eina hlutverk að setja saman klippimyndir (e. collage). Virkar þannig að valin er mappa í tölvu notandans sem inniheldur eigi færri en 7 myndir.

Næst er valinn fjöldi mynda sem samsetta klippimyndin skal innihalda og smellt á [Create] hnappinn. Verður þá til þessi líka smekklega mynd sem hægt er að vista og nýta á hvaða hátt sem hentar.

Songsmith og Autocollage hugbúnaðinn má sækja með tiltölulega lítilli fyrirhöfn á vefinn Microsoft Partners in learning. Það eina sem gera þarf er að skrá sig fyrir aðgangi að vefnum. Ég notað Hotmail aðganginn minn og það virkaði ágætlega. Fyrsta fréttin á vefnum hafði að geyma upplýsingar um ókeypis forritin.

Vefurinn, þar sem haldið er utan um myndasafnið, er örlítið sérstakur. Ég fann enga leit þar heldur birtist skjáfylli af myndum sem svo er hægt að auka með því að smella á „Load more“ hnapp neðst á skjánum.

Ég er búinn að bæta Noun myndasafninu við síðuna hér á vefnum þar sem ég vísa á fjölbreytt myndasöfn sem koma að gagni í námi og kennslu.

Ég held hins vegar að stjórnendur Blackboard séu farnir að naga sig í handarbökin vegna ákvörðunarinnar nú þegar opnar lausnir á við Sakai og ekki síst Moodle eru farnar að höggva alvarleg skörð í kúnnahóp fyrirtækisins. Þessar grunsemdir mínar fengu byr undir báða vængi þegar ég frétti af nýjasta útspili Blackbord, nefnilega ókeypis þjónustu fyrir einstaklinga. Það var Ray Henderson, forstjóri Blackboard Learn sem opinbera þessa stefnubreytingu í viðtali við Jeff nokkurn Young.

Hin ókeypis útgáfa virðist fyrst og fremst miðuð að einstaka kennurum enda vill Blackboard ekki keppa við sjálft sig. Stofnanir eða skólar sem þegar nýta kerfið geta því varla vænst þess að græða mikið á þjónustunni. Á hinn bóginn gæti þessi mótleikur gefið kennurum tækifæri til að prufukeyra Blackboard án nokkurs tilkostnaðar og fyrir einstaka kennara verður þetta vafalítið kærkomin nýjung.

DropMocks þjónustan er ekki hugsuð til að setja upp varanlega myndasöfn á Netinu. Hver einstök mynd getur ekki verið stærri en 900k. Ég veit ekki hversu lengi myndirnar lifa á netinu en notendur sem hafa skráð sig fyrir aðgang að Google geta nýtt þann aðgang á Dropmocks og fá þá frekari valkosti. Myndasíður á DropbMocks eru ekki varðar á neinn hátt og myndirnar því opnar öllum sem hafa aðgang að viðkomandi slóð.

Tekið skal fram að uppsetning myndasíðna á DropMocks virkar einvörðungu á nýrri vöfrum sem styðja við HTML 5 tæknina, s.s. Chrome 6 eða Firefox 4. Þeir sem vilja skoða myndasíður sem settar hafa verið upp á þennan hátt ættu hins vegar að geta notað til þess flesta vafra.

Join me keyrir á Windows 7, XP og Mac OS X Leopard. Það krefst öflugrar nettengingar, Flash 10 spilara og hægt er að nota Internet Explorer 6,7 eða 8, Firefox 3, Chrome 5 eða Safari 5. Öll samskipti milli tölvanna eru dulkóðuð.

Join me hefur alla burði til að vera vönduð lausn, enda þróað af sömu aðilum að standa að Log me in hugbúnaðinum, sem er líklegast einn algengast skjádeilihugbúnaðurinn í dag. Gallinn við Log me in er sá sú þjónusta er ansi dýrkeypt varla á færi einstaka kennara eða skóla að nýta sér hana sökum þess. Þess má geta að Join me hét áður Log me in express og er hugsuð sem einfölduð útgáfa af þeim hugbúnaði.

Skjádeilihugbúnaður er stórsniðug lausn í skólastarfi, t.d. fyrir tölvukennslu í fjarnámi eða sem verkfæri fyrir aðila sem hafa á hendi tæknilega aðstoð.

Join me er ókeypis þegar þetta er skrifað en leiða má að því getur að rukkað verði fyrir þjónustuna í náinni framtíð. Það er bara vonandi að verðlagningin verði viðráðanleg því lausnin er góð.