• Kynnt tillaga að stofnun tækninefndar hagsmunaaðila um íslenska þátttöku í ISO/IEC JTC1 og að Staðlaráð sæki þar um stöðu virks þátttakenda.
• Umfjöllun og hugsanleg afstaða til ISO/IEC DIS 29500 sem er frumvarp að staðli um skráarsnið, nú í frumafgreiðslu hjá JTC1 (Open XML).
• Tímasettur stofnfundur JTC1 tækninefndar FUT reynist það vilji fundarins.

Það er mikilvægt að gera sér grein fyrir þeirri atburðarrás sem nú er að fara af stað. Málið snýst um Office Open XML (OOXML) staðalinn sem Office 2007 hugbúnaðurinn nýtir og Microsoft rær nú öllum árum að verði samþykktur sem ISO staðall. Nú þegar hefur ODF staðllinn sem m.a. Open Office hugbúnaðarsafnið nýtir fengið þessa stöðu sem er þyrnir í augum Microsoft þar sem um samkeppnisaðila er að ræða. Þess má geta að Microsoft kaus að styðja ekki ODF staðalinn í Office 2007 og sýndi þar með berlega afstöðu sína, sem kom s.s. engum á óvart.

Nú er Ísland er ekki beinn aðili að samþykktarferli staðalsins en með frumkvæði sínu hyggst Microsoft á Íslandi að leggja sitt af mörkum til þess að svo verði og náttúrulega með það í huga að tryggja að Open XML (OOXML) staðallinn verði samþykktur. Til þess þarf Staðlaráð Íslands í fyrsta lagi að sækja um stöðu virks þátttakanda í JTC1 og í öðru lagi segja já við OOXML staðlinum. Auglýstur fundur staðlaráðs snýst um hið fyrrgreinda og Microsoft liggur mikið á því tíminn er að renna frá þeim.

Nú eru afar skiptar skoðanir um ágæti OOXML staðal Microsoft svo ekki sé dýpra tekið í árinni og mjög á brattann að sækja fyrir Microsoft að sannfæra hagsmunaaðila um kosti hans og tilgang. Microsoft leggur áherslu á samhæfni við eldri skjalasnið og þá fyrst og fremst eldri Microsoft hugbúnað. Þeir benda réttilega á mikilvægi þess að hugbúnaður geti lesið gömul skjöl sem vistuð voru í forritum eða útgáfum forrita sem enginn notar lengur. Andstæðingar OOXML segja staðalinn hins vegar ekkert annað en illa dulbúna aðför að opnum stöðlum fyrir almennan notendahugbúnað og einungis til þess gerður að viðhalda markaðslegum yfirburðum og áframhaldandi kverkataki Microsoft á samkeppnisaðilum. Ég hallast að því síðarnefnda.

Hvers vegna ber okkur að segja nei við OOXML?

• Að mínu viti er ekki ráðlegt að hafa tvo staðla á þessu sama sviði sem munu þá keppa hvor við annan. Markmið með stöðlum er ekki síst samhæfni og verði OOXML staðallinn samþykktur verður það úr sögunni. Við höfum þegar staðal á þessu sviði, þ.e. ODF, og við ættum að einbeita okkur að honum.
• OOXML er allt of flókinn og lokaður staðall. Skjalið sem lýsir honum er 6000 blaðsíður! Hann er lokaður vegna þess að hann vísar í aðgerðir í eldri Microsoft hugbúnaði sem enginn veit hvernig nákvæmlega á að útfæra. Þetta atriði verður væntanlega til umræðu á fundinum á þriðjudaginn.
• OOXML er það flókinn og það tengdur Microsoft hugbúnaði að það mun enginn geta útfært hann 100% nema Microsoft. Því miður er það nokkuð ljóst að einmitt það er tilgangur Microsoft að skapa staðal sem einungis þeir sjálfir munu geta útfært.
• Augljósir vankantar OOXML eru svo margir og þess eðlis að taki Ísland þátt í atkvæðagreiðslunni þá getum við aldrei samþykkt hann sem opinn ISO staðal. Samkvæmt kosningareglunum má einungis gefa jáyrði við tillögunni ef enginn vafi leikur á því að staðallin sé laus við alla tæknilega örðugleika (National Bodies should choose this ONLY IF the standard is free of known technical errors. heimild)
• Með þröngan tímaramma í huga og mjög skiptar skoðanir hagsmunaaðila og sérfræðinga um ágæti OOXML er þó vel hugsanlegt að Ísland taki virkan þátt í starfi JTC1 en kjósi ekki um tillöguna heldur skili inn athugasemdum. Gert er ráð fyrir þeim valkosti (þ.e. abstain) fyrir þjóðir sem búa ekki yfir nægri tæknilegri þekkingu á þessum vettvangi, hafa ekki nægan tíma til að meta staðalinn (þetta eru 6000 blaðsíður sem þarf að fara yfir) eða ná ekki saman um hvernig skuli greiða atkvæði.

Fundurinn verður haldinn að Laugarvegi 178 miðvikudaginn 29. ágúst 2007, kl. 15:00 til 16:30.

Þau sem hyggjast mæta á fundinn þann 29. ágúst eru beðin að senda tölvupóst til Guðbjargar Björnsdóttur fyrir þriðjudaginn 28. ágúst: gudbjorg@stadlar.is

• Nám nemenda
• Aukið hagræði fyrir kennara og árangur
• Aukið hagræði fyrir stjórnendur og árangur
• Kostnað við umsýslu hugbúnaðar og stuðning við kennara

Niðurstöður skýrslunnar eru þær helstar að á öllum ofangreindum sviðum hefur Microsoft hugbúnaður vinninginn. Nemendur sögðu hann einfaldari í notkun og fleiri eiginleikum gæddur. Niðurstöðurnar voru ekki eins einhliða þegar leitað var svara hjá skólastjórnendum en eftir sem áður almennt hliðhollari Microsoft. Hvað kostnaðarþáttinn varðar var niðurstaðan sú að Microsoft hugbúnaður reyndist ódýrari í umsýslu og utanumhaldi. Eftirfarandi ástæður voru gefnar upp:

• Færri vankvæði í tengslum við hugbúnað og vélbúnað
• Auðveldara að leysa vandræði sem koma upp, t.d. vegna ríkulegri leiðbeininga
• Microsoft sérfræðingar eru fleiri og ódýrari
• Kostnaður vegna stuðnings við PC tölvur er um það bil 17% minni við skóla sem nýta Microsoft hugbúnað heldur en opinn hugbúnað
• Tölvutengd vandkvæði eru 50% líklegri til að eiga sér stað við skóla sem nýta opinn hugbúnað heldur en Microsoft lausnir
• Skólar sem nýta opinn hugbúnað eyða meiru fjármagni í stýrikerfi og algengan notendahugbúnað en skólar sem nýta Microsoft lausnir.

Niðurstöður könnunarinnar ganga þvert á BECTA könnunina bresku sem fór mjög fyrir brjóstið á Microsoft fyrir tveimur árum síðan Það vekur enda sérstaka athygli að engir breskir “open source” skólar voru spurðir um þeirra reynslu, líkt og í öllum öðrum löndunum. Fimm breskir skólar voru þátttakendur í könnuninni og nýttu þeira allir Microsoft hugbúnað. Að sögn var þetta vegna þess að engir slíkir skólar fundust. Hins vegar eru forsendurnar hvergi gefnar upp í skýrslunni. Hvaða skilyrði þurfa skólar að uppfylla til að geta talist “open source” skólar að mati skýrsluhöfunda? BECTA átti í engum vandræðum með að finna fjölda skóla í Bretlandi sem nýttu opinn hugbúnað.

Annað sem sérstaka athygli vekur er að þegar rýnt er í niðurstöður breska hlutans þar sem sýnt er fram á allt að 50% kostnaðarhagræðingu við innleiðingu Windows XP og Active directory við ákveðinn skóla kemur í ljós að sú tala er tilkomin vegna uppfærslu úr eldri Microsoft lausnum. Í þessu tilfelli er því ekki verið að bera saman opnar lausnir og Microsoft hugbúnað heldur yfirfærslu úr einni útgáfu af Microsoft í aðra.

Í skýrslunni segir eftirfarandi um vinsældir Microsoft Office hugbúnaðarins samanborið við Open Office.

“The vast majority of our teachers prefer Microsoft Office over Open Office; in fact, only two of the teachers like the OSS suite. There are several reasons for this. First of all Microsoft is what these teachers are used to using; it is the platform they have become accustomed to since PCs became popular. Also, our teachers have found that Microsoft is simpler and easier to use.”
bls. 24

Líklegast er þetta kjarni málsin. Kennarar og nemendur þekkja Microsoft hugbúnað, þeir kunna að nota hann og finnst hann þess vegna auðveldari í notkun. Tökum Ísland sem dæmi. Hér á landi er ekki kennd ritvinnsla heldur Word. Við kennum ekki á töflureikni heldur Excel og það er varla að við eigum til orð yfir það sem Powerpoint er ætlað að gera þannig að við notum bara enska heitið á sjálfum hugbúnaðinum (kannski gætum við talað um framsetningarforrit?). Íslenskir nemendur og kennarar þekkja Microsoft hugbúnað vegna þess að hann er innbyggður í íslenskt menntakerfi. Hann er nánast ríkisstyrkur. Íslenska ríkið kostar þróun og útgáfu á íslensku kennsluefni fyrir grunnskóla í ritvinnslu, töflureikni og vefsmíðum langt umfram allan annan hugbúnað. Í námsefni frá Námsgagnastofnun sem nefnist
upplýsingatækni 5.-7. bekkur er einungis unnið með hugbúnað frá Microsoft og hvergi einu orði minnst á aðra valkosti. Þar sem fjallað er um leit á Netinu er t.a.m. kennt á notkun Internet Explorer vefskoðarans en ekki einu orði minnst á aðra valkosti, s.s. Opera, Safari eða Firefox.  Í námsefni fyrir miðstig og 8.-10. bekk er hið sama uppi á teningnum og einungis kennt á Microsoft hugbúnað. Ég verð að segja eins og er að það er tími kominn til þess að Námsgagnastofnun endurskoði hlutverk sitt og stefnu þegar kemur að kennsluefni í upplýsingatækni. Ég mun glaður veita þeim ráðgjöf ef falast verður eftir því.

Í skýrslunni er tekist á við kostnað við hugbúnaðarkaup, rekstur og stuðning við
notendur. Þar segir m.a.:

OSS schools spend less on software acquisition than Microsoft schools — but they spend more on software deployment, management and problem resolution. Microsoft schools also encountered less PC instability than their OSS counterparts.
bls. 33

Í skýrslunni kemur fram að tæknilegir örðugleikar voru 50% algengari meðal skóla sem notuðust við opinn hugbúnað heldur en þeirra sem nýttu Microsoft lausnir (bls. 37). Reyndar er ekki tiltekið um hvers kyns örðugleika um var að ræða en það hefði vissulega verið forvitnilegt að vita. Annars er þetta ótrúlega há tala. Sérstaklega þegar haft er í huga að Microsoft lausnum hefur sjaldan verið hampað fyrir stöðugleika, nema hitt þá heldur. Hér þarf klárlega frekari skýringa við enda skýrslan óskýr um þetta atriði. Ágætt hefði verið að taka nokkur dæmi til að lýsa því hvað við er átt.

Annars er þetta afstaða sem Microsoft tekur gjarnan þegar opinn hugbúnaður er annars vegar. Það er viðurkennt að hann er ódýrari í innkaupum (enda annað óhugsandi) en á móti haldið fram að hann sé dýrari í rekstri. Nú hef ég ekki persónulega reynslu af því að reka Open Office hugbúnað við skóla en í starfi mínu við Fjölbrautaskólanum í Breiðholti er það ekki reynsla okkar að opinn hugbúnaður sé dýrari í rekstri en Microsoft lausnir. Hins vegar er þetta varla sambanburðarhæft hjá okkur þar sem við rekum einn vefþjón með Linux stýrikerfi og opnum hugbúnaðarlausnum eins og WordPress, Mediawiki, Moodle og Joomla. Við nýtum ekki sambærilegar Microsoft lausnir.

Skýrsla þessi er ekki hin fyrsta sem Microsoft stendur á bak við í því skyni að opinbera verðleika eigin hugbúnaðar gagnvart samkeppnisaðilum og örugglega ekki sú síðasta. Niðustöðurnar koma heldur engum á óvart. Mér að vitandi hefur Microsoft aldrei birt niðurstöður rannsóknar sem fyrirtækið hefur fjármagnað og ekki verið því hagstæðar. Það er svo sem skiljanlegt en engu að síður er aðkoma Microsoft að skýrslu sem þessari til þess eins valdandi að gera rannsóknina og niðurstöður hennar ótrúverðugar. Ég er ekki einn um þá
afstöðu.

Microsoft á sér langa og ófagra sögu þegar kemur að markaðssetningu og aðgerðum sem fyrirtækið hefur lagt í til að tryggja sig og vörur sínar á markaði. Það er einnig vitað að opinn hugbúnaður og þá sérstaklega Linux stýrikerfið hefur lengi verið Microsoft þyrnir í augum og eitt helsta skotmark þess. Get the Facts herferðinni var t.a.m. ætlað að auglýsa yfirburði Microsoft gagnvart Linux með því að bera stýrikerfin saman á hlutlausan hátt. Hlautleysið var hins vegar ekki meira en svo að Microsoft fékk skammir í hattinn fyrir að bera á borð rangar upplýsingar og uppákoman reyndist hin vandræðalegasta fyrir fyrirtækið. Microsoft hefur að margra mati bætt ráð sitt á undanförnum árum en ekki meira en svo að nýlega féllst fyrirtækið á breytingu á Vista stýrikerfinu til að forðast réttarhöld vegna alvarlegrar kvörtunar frá Google. Það er erfitt að kenna gömlum hundi að sitja.

Snúum okkur aftur að skýrslunni. Það hefði sannarlega verið áhugavert að fá betri yfirsýn yfir aðferðafræðina sem viðhöfð var, t.a.m. sjá spurningalistann sem lagður var fyrir þátttakendur. Um hvað var nákvæmlega spurt? Um hvað var ekki spurt?

Hins vegar held ég að þetta útspil Microsoft sé fyrst og fremst markaðslegs eðlis. Skýrslan þjónar engum tilgangi öðrum en að ráðleggja stjórnendum skóla að kaupa Microsoft hugbúnað frekar en treysta á opnar lausnir. Hún kemur einnig beint í kjölfar útgáfu nýs stýrikerfis og nýrrar útgáfu á Office hugbúnaðarsafninu sem BECTA stofnunin breska hefur reyndar ráðlegt þarlendum skólum að bíða með að innleiða. Sjálfur er ég lítt spenntur fyrir Microsoft Vista stýrikerfinu en öllu hrifnari af nýja Office pakkanum en breytingarnar á honum eru niðurstaða gríðarlega umfangsmikilla rannsókna þar sem hagsmunir notenda voru í fyrirrúmi. Ég held því að kröftum og ekki síður peningum Microsoft væri mun betur varið í rannsóknir sem leiða af sér betri og söluvænni hugbúnað en vafasamar skýrslur á við þá sem hér hefur verið til umfjöllunar.

Þau rök sem alla jafnan eru færð fyrir ástæðum þess að kenna nemendum á Word, Excel og Powerpoint umfram annan sambærilegan hugbúnað hljóma oftast þannig að Microsoft lausnirnar séu ráðandi á þessu sviði og því eðlilegt og sjálfsagt að nýta þær í kennslu. Það má vissulega til sanns vegar færa. Á hinn bóginn er einnig mikilvægt að fylgjast með örri þróun á þessum vettvangi því undanfarið hafa litið dagsins ljós framsæknar lausnir þar sem einfaldleikinn og notandinn er í fyrirrúmi, lausnir sem ögra ægivaldi Microsoft enda í harðri samkeppni við tæknirisann. Hér á ég netbundinn hugbúnað eins og Google Docs (sjá myndina hér fyrir neðan), Thinkfree (sögusagnir herma að Google ágirnis þá) og Zoho svítuna. Svo einungis örfá dæmi séu tekin.

Netið hefur gjörbylt hugmyndum fólks um hugbúnað og sífellt traustari og hraðari nettengingar hafa opnað áður óþekkta möguleika á því að þróa hugbúnað sem liggur á Netinu og því aðgengilegur hvar og hvenær sem er, þ.e. svo lengi sem aðgengi að Netinu er tryggt. Þróun netbundins hugbúnaðar hefur verið ör síðustu ár og nú er svo komið að finna má allar helstu gerðir notendahugbúnaðar á Netinu, s.s. ritvinnslu, töflureikna, teikniforrit hverskonar, framsetningarforrit og vefsmiði. Gæði þessa hugbúnaðar hefur aukist að sama skapi og þrátt fyrir að hann innihaldi ekki nema brot af möguleikum t.d. sambærilegra Microsoft lausna, þá dugar hann fullvel til allra almennra nota. Hinu má heldur ekki gleyma að netbundinn hugbúnaður býður upp á ýmsa kosti umfram hefðbundinn, s.s. til samvinnu. Netbundinn hugbúnaður er að öllum líkindum sá afkimi hugbúnaðarþróunar sem stjórnendur Microsoft þurfa að fylgjast hvað best með ætli þeir sér að halda forystuhlutverki sínu. Í dag eru það hins vegar fyrirtæki eins og Google sem leiða þessa þróun.

Hvers vegna ættu skólar að kynna sér netbundinn hugbúnað?

Netbundinn hugbúnaður er áhugaverð lausn á öllum skólastigum fyrir margra hluta sakir. Hann er ekki bundinn við ákveðnar tölvur og almennt mun ódýrari en almennur notendahugbúnaður. Reyndar er hægt að nýta stóran hluta netbundins hugbúnaðar endurgjaldslaust í dag. Aukið aðgengi nemenda að þeim hugbúnaði sem kenndur er í skólum minnkar líkurnar á því að til verði illbrúanleg stafræn gjá (líklegast er hún til nú þegar) milli þeirra sem eiga og eiga ekki kost á því að kaupa dýrkeyptar hugbúnaðarlausnir. Netbundinn hugbúnaður hentar einnig vel í akademísku umhverfi vegna sérstöðu sinnar þegar kemur að samvinnu. Það er afar einfalt fyrir nemendur og auðvitað kennara líka að vinna saman að einstaka skjölum og samvinna eða hópavinna er eitthvað sem tíðkast gjarnan í skólastarfi. Ég efast til að mynda ekki um nytsemi netbundinnar ritvinnslu fyrir nemendur á bæði framhalds- og háskólastigi sem vinna saman að verkefni, t.a.m. ritgerðarsmíð. Fyrir yngri nemendur þá er notendaviðmót t.d. Google Docs miklu einfaldara og aðgengilegra en Microsoft Word og Excel. Það mætti vel hugsa sér að byrja kennslu í ritvinnslu og töflureikni með slíkum verkfærum þar sem aðgengi þeirra og einfaldleiki er helsti kosturinn. Þannig mætti líka virkja heimilin þar sem foreldrar og forráðamenn barnanna hafa sama aðgang að verkefnavinnu og námsumhverfi barnsins og kennarinn.

Það er vonandi að stefnumótandi aðilar, skólafólk og ekki síst sérfræðingar Námsgagnastofnunar kynni sér fyrir alvöru þá þróun sem er að eiga sér stað í dag á sviði netbundins hugbúnaðar. Staðreyndin er nefnilega sú að ef þessir aðilar einblína um of á Microsoft Office þá verða nemendur og kennarar af einstöku tækifæri til að taka þátt í spennandi þróunarstarfi sem á eftir að koma öllum til góða.

Helstu niðurstöður skýrslunnar benda til þess að þrátt fyrir fjölda nýjunga og endurbóta í Vista stýrikerfinu samanborið við Windows XP þá inniheldur Vista engar þær endurbætur eða nýjungar sem réttlæta innleiðingu á þessari stundu. Kostnaður við endurnýjun á vélbúnaði yrði einnig umtalsverður þar sem kerfið gerir mun meiri kröfur til vélbúnaðar en XP (hvort sem Aero viðmótið er nýtt eða ekki). Með það í huga að öruggasta útgáfa Windows XP kom út þremur árum eftir markaðssetningu þess (þ.e. með tilkomu service pack 2) þykir einnig augljóst að innleiðing á nýju stýrikerfi feli í sér áhættu sem ekki sé skynsamlegt að taka.

Hvað Office 2007 varðar þá er það mat skýrsluhöfunda að engar af þeim 176 nýjungum sem finna má í
kerfinu geti talist það mikilvægar fyrir notendur að það réttlæti
uppfærslu. Nýtt notendaviðmót, hvort sem það er til bóta eða ekki, komi einnig til með að vefjast fyrir notendum og því skynsamlegt að bíða þangað til kerfið er komið í meiri notkun á almennum markaði.

Rétt er að taka það fram að skýrsluhöfundar telja nokkuð ljóst að meginþorri skóla muni í náinni framtíð uppfæra í Vista og Office 2007, sá tími er hins vegar ekki kominn. Þá kemur það einnig fram í skýrslunni að allt að 27% af nýjungum Vista stýrikerfisins er hægt að nálgast án þess að uppfæra núverandi stýrikerfi og þar átt við hluti eins og IE7 vafrann og nýja útgáfu af Windows Media Player.

Það væri fróðlegt að vita hvað íslenskir skólar hafa hugsað sér í þessum málum. Það þykir ágæt regla að hinkra með viðamiklar uppfærslur, ef mögulegt er, þangað til reynsla er komin á viðkomandi kerfi og vonandi búið að slípa af því helstu vankanta. Höfum í huga að stýrikerfi er einn flóknasti hugbúnaður sem hægt er að smíða og ef eitthvað er öruggt þá munu reynslan örugglega leiða í ljós margvíslegar villur bæði stórar og smáar. Ég get því alveg heimfært niðurstöður Becta skýrslunnar yfir á íslenska skóla og ráðlagt þeim að bíða með að uppfæra í Microsoft Vista og Office 2007.

Að sjálfsögðu ætla ég einnig nota þetta tækifæri og benda skólum á að kanna aðra valkosti og á ég þar að sjálfsögðu við Linux stýrikerfið og Open Office eða aðrar sambærilegar lausnir. Kannski er þetta einmitt tíminn til þess að skipta um gír og velja opnar lausnir.

Skýrsluna má sækja í heild sinni á pdf sniði á vef Becta.

Ég veit fullvel að notendur óska stöðugt eftir nýjungum. Stundum til að mæta sérhæfðum kröfum eða aðstæðum, stundum vegna þess að nýjungar á einum vettvangi kalla á framþróun á öðrum. Hættan við þessa tilhneygingu er hins vegar sú á, að þar sem hún fær að dafna verður til hugbúnaður sem hentar fullkomlega mjög þröngum hópi afar hæfra notenda. Fyrir byrjendur eða almenna notendur boðar þessi hún hins vegar fátt gott.

Office hugbúnaðarsafnið frá Microsoft er kjörið dæmi um vinsælan hugbúnað þar sem hver ný útgáfa hefur í gegnum tíðina boðað ótal nýjungar og áður óþekkta og því miður oft óþarfa kosti. Það er nefnilega vel þekkt staðreynd að flestir Office notendur nýta einungis brot af möguleikum þeirra forrita sem safnið inniheldur. Skiptir þá engu máli hvaða hugbúnaður er tekinn sem dæmi, Word, Excel eða Powerpoint.

Þrátt fyrir það sem ætla mætti þá er þetta ekki einungis spurning um þjálfun eða reynslu. Jafnvel þrautreyndir Word notendur nýta ekki nema brot af möguleikum hugbúnaðarins. Og það sem meira er, þeir nýta velflestir nákvæmlega sömu hlutina, sama brotið. Málið er, að í stað þess að hugsa um raunverulega þarfir notendanna (lesist viðskiptavinina) hafa fyrirtæki eins og Microsoft fallið og falla enn í þá gryfju að halda að nýjar útgáfur verði endilega að innihalda ótal nýjungar til þess eins að geta talist söluhæfar.

Hvað Microsoft varðar þá boðar nýjasta útgáfa Office athygliverðar breytingar. Það eru svo sem engin tíðindi, nema hvað breytingarnar að þessu sinni eru ekki síst á notendaviðmótinu. Að sjálfsögðu inniheldur Office 2007 fjölmargar nýjungar en megináherslan er á aðgengi notenda að verkfærum og aðgerðum hugbúnaðarins. Þetta er góð þróun – en hvað ætli valdi?

Ein hugsanleg ástæða fyrir sinnaskiptum Microsoft getur verið sú, að hugmyndafræðingar fyrirtækisins hafi áttað sig á því að opinn hugbúnaður eins og Open Office var farinn að sækja verulega að Microsoft Office hvað virkni og gæði varðar. Open Office inniheldur öll helstu verkfæri Microsoft Office en má sækja á Netið og nota að vild án endurgjalds. Hvernig er hægt að keppa á slíkum markaði? Áróður og auglýsingar koma strax upp í hugan en miðað við vöxt og vinsældir opins hugbúnaðar á undanförnum árum þá er áróðursstríðið að tapast, ef ekki tapað. Opinn hugbúnaður er kominn til að vera.

Í gegnum tíðina hefur það verið einn helsti akkilesarhæll opins hugbúnaðar að skjölun, leiðbeiningar, kennsluefni og stuðningur við notkun hefur ekki fylgt hraðri þróun hugbúnaðarins. Þetta er staðreynd sem gjarnan hefur verið haldið á lofti af aðilum sem sjá sér hag í að gera veg opins hugbúnaðar vandrataðan, illfæran. Kostnaður við innleiðingu og notkun opins hugbúnaðar er jafn mikill eða meiri en kostnaður við sambærilegan séreignahugbúnað ekki síst vegna mikils kostnaðar við þjálfun og kennslu. Eitthvað á þessa leið hljómar röksemdafærslan. Með aukinni tölvuleikni hins almenna notanda er hins vegar hætt við því að jafnvel þessi ágætu rök dugi lítt til réttlætingar á dýrkeyptum hugbúnaði. Fyrir einstakling sem alist hefur upp í stafrænu umhverfi nútímans er lítið mál að skipta á milli ritvinnslukerfa, eða töflureikna. Grundvallarhugsunin er nákvæmlega sú sama og virkni forritanna næstum því eins.

Kannski hittir Microsoft naglann á höfuðið með endurbættu notendaviðmóti? Kannski liggur svarið einmitt í því að einfalda notendum að nýta alla þá fjölmörgu möguleika sem hugbúnaðurinn býr yfir, möguleika sem lengi hafa verið til staðar en staðið ónotaðir. Kannski er það einmitt málið að skapa sér sérstöðu á vettvangi sem svo lengi hefur einkennst stöðluðum útfærslum þar sem hver lausn líkist þeirri næstu. Það verður einnig gaman að fylgjast með viðbrögðum þróunarteymis Open Office og annars opins hugbúnaðar sem sækir á sömu mið. Ætli Microsoft hafi fengið einkaleyfi á nýja notendaviðmóti Office hugbúnaðarins?

Gleymum því heldur ekki að hart er sótt að Microsoft úr allt annarri átt, nefnilega Netinu. Undanfarið hafa netbundnar þjónustur eins og Zoho og Google Docs og ótal aðrar gert sig gilda á vettvangi almenns notendahugbúnaðar. Sjálfur nota ég netbundu ritvinnsluna og töflureikninn í Google Docs mikið enda ómetanlegur kostur að eiga öruggan aðgang að skjölum á Netinu svo ekki sé talað um að geta unnið ásamt samstarfsmönnum í sama skjalinu á sama tíma.

Þegar þetta er ritað á netbundin ritvinnsla langt í land með að standast samanburð við hefðbundna ritvinnslu enda mun fátæklegri að kostum og verkfærum. Það truflar mig hins vegar lítið og miðað við áhuga netverja á netbundnum lausnum þá virðist það viðhorf ansi algengt. Netbundnar lausnir eru í gríðarlegri þróun um þessar mundir en vonandi verður þess lengi að bíða að þær fari að þjást af “Featuritis”.

Lesa meira

• Featuritis and Creeping featurism
• Creating passionate users

Meðfylgjandi mynd sýnir betur hvað átt er við. Smelltu á myndina til að kalla fram myndskeið sem sýnir hvernig farið er að.

Excel 2003, þ.e. sú útgáfa sem algeng er í dag, inniheldur ekki þennan möguleika en engu að síður er hægt að komast ansi nærri honum með því að nota hina sjaldséðu en þó handhægu REPT formúlu.

Í Excel er REPT formúlan skilgreind á eftirfarandi máta

REPT (text;number_times)
Repeats text a given number of times. User rept to fill a cell with a number of instances of a text string

REPT endurtekur textastreng, sem getur verið einn bókastafur eða heil setning og allt þar á milli, ákveðið mörgum sinnum. Þessa virkni má einmitt nota til þess að teikna upp einföld gröf í reiti eins og sjá má á myndinni hér að neðan.

Formúlan í D3 reitnum er eftirfarandi (hún er síðan afrituð niður)

=REPT(“▄”;C3)

Táknið (innan gæsalappanna í formúlunni) sem myndar grafið getur verið hvaða tákn sem er. Í þessu tilfelli var lítill kassi búinn til með því að velja ALT+220.