Það væri gaman að heyra frá kennurum sem láta reyna á þennan hugbúnað í skólastarfi. Einnig er ég forvitinn að heyra um fleiri sýndarhljóðfæri á Netinu.

• Assessing the Effects of ICT in Education
  Þrátt fyrir umtalsverða fjárfestingu menntakerfisins í upplýsingatækni allt frá níunda áratug síðustu aldar skortir enn á alþjóðlega mælikvarða um innleiðingu og notkun á tækni í námi og kennslu. Þessari bók sem gefin er út af OECD og hægt er að sækja endurgjaldslaust er ætlað að bæta þar úr.
• Women on the Web: How Women are Shaping the Internet
  Samkvæmt þessari rannsókn comScore eru u.þ.b. 46% netverja konur og er netnotkun þeirra er mjög ólík netnotkun karlmanna. Hægt er að sækja hvítbókina endurgjaldslaust á vef comScore.
• Horizon 2010
  Ég renni alltaf yfir hinar árlegu Horizon skýrslur þar sem fjallað er um tækninýjungar í námi og kennslu og þetta ár verður engin undantekning.
• Innovation Through State Leadership
  Ég kem örugglega til með að lesa nokkuð vel yfir þessa ítarlegu skýrslu frá SETDA (The State Educational Technology Directors Association). Hún á auðvitað fyrst og fremst við Bandaríkin en mér sýnist þarna margt frólegt sem læra mætti af.
• National Education Technology Plan
  Þann 5. mars sl. komu út drög að áætlun þeirra bandaríkjamanna um tækninotkun í skólakerfinu. Ég hef lengi ætlað að renna yfir þetta plagg og hef vonandi tíma til þess á næstunni.
• Educators, Technology and 21st Century Skills: Dispelling Five Myths
  Áhugaverð könnun sem leiðir í ljós að aukin notkun grunnskólakennara á upplýsingatækni hefur jákvæð áhrif á nám. Örugglega gagnlegt að renna yfir.

Það væri svo gaman að vita hvort einhver hafi rekist á áhugavert lesefni nýlega sem tengist upplýsingatækni í skólastarfi.

Höfundur ljósmyndar: Dhammza

Kompozer er vitaskuld langt því frá sömu eiginleikum gæddur og hinn dýrkeypti Dreamweaver frá Adobe. Vitaskuld segi ég vegna þess að Adobe hefur yfir að ráða her vel launaðra forritara sem leggja að sjálfsögðu metnað sinn og fagmennsku í að þróa þennan besta vefsmið sem völ er á. Sem er að sjálfsögðu hið besta mál og ekkert út á það að setja.

Hitt er annað mál að Kompozer hentar afskaplega vel til þeirra smáverka sem ég áður leysti með Dreamweaver. Ég mæli því hiklaust með Komposer þrátt fyrir að forritið sé enn sem komið er einungis í útgáfu 0.8. Það getur einungis batnað.

Kompozer er til fyrir bæði Linux og Windows stýrikerfin á hinum ýmsu tungumálum (ekki íslensku því miður). Það er kjörið í skólastarfi.

Á nýlegri málstofu Í HÍ um Moodle námsstjórnunarkerfið ræddi ég m.a. um nauðsyn öflugrar kynningar og símenntunar í tengslum við væntanlega útgáfu á Moodle 2. Um er að ræða viðamestu breytingar á kerfinu frá upphafi og ljóst að flækjustigið mun aukast eitthvað þrátt fyrir að Moodle verði eftir sem áður eitt aðgengilegasta kerfi sinnar tegundar. Moodle er mest notaða námsstjórnunarkerfið í skólum hér á landi og því brýnt að fara að huga að þessar viðamiklu uppfærslu.

Leiðbeiningar eins og Guðjón hefur sett saman eru mikilvæg leið til þess að tryggja snurðulausa uppfærslu. Sjálfur hef ég sett saman stutt myndskeið og birt á YouTube um einstaka þætti í Moodle og hef í hyggju að gera slíkt hið sama fyrir Moodle 2.

Svo ég lýsi verkefninu aðeins nánar þá hafa starfsbrautir framhaldsskólanna búið við mismikið, sívarandi fjársvelti allt frá því til þeirra var stofnað. Það er auðvitað gömul saga og ný að peningar eru að skornum skammti innan skólakerfisins. Ekki síst nú á dögum niðurskurðar og samdráttar á öllum sviðum. Á sama tíma er starfsbrautunum gert að koma til móts við afar ólíkan nemendahóp á einstaklingsmiðaðan hátt. Það þýðir m.a. að afla þarf eða skapa námsefni við hæfi hvers og eins, sem getur reynst þrautinni þyngri.

Staðreyndin er nefnilega sú að útgefið efni, hversu vandað sem það kann að vera, hentar einungis litlum hluta nemenda þegar þarfir og geta er svo ólík eins og um er að ræða innan starfsbrautanna. Þetta þekkja sérkennarar vel. Margt hefðbundið, útgefið efni hentar einnig illa í sérkennslu því í fæstum tilfellum er hægt að aðlaga það að einstaka nemendum. Í fyrsta lagi er það höfundarvarið og í öðru lagi þá er það sjaldnast aðgengilegt á sniði sem býður upp á breytingar. Námsefnisgerð er því oft á tíðum eina leiðin fyrir kennara á starfsbraut að koma til móts við nemendur sína á þann hátt sem honum ber að gera.

Opin námsgögn (e. open educational resources) eru öllum aðgengileg og höfundar hafa gefið notendum frelsi til að ráðstafa á ákveðin hátt með þar til gerðum höfundarleyfum (s.s. Creative Commons). Opin námsgögn eiga fjölmargt sammerkt með frjálsum og opnum hugbúnaði, en um hann hefur verið samin sérstök stefna hér á landi.

Mér þótti því kjörið að sameina kennara á starfsbrautum á opnum vettvangi þar sem við gætum deilt með okkur námsefni öllum til hagsbóta. Slíkur vettvangur gæti hæglega orðið fyrirmynd að öllu umfangsmeira verkefni sem næði til allra kennara á öllum skólastigum. Slík samfélög eru til og ég veit að það er vilji innan menntamálaráðuneytisins að skapa opinn og lifandi vettvang um íslenskt námsefni. Ég að það megi vel hugsa stórt, en auðvitað taka eitt skref í einu. Aðstaða sérkennara í framhaldsskólunum eins og ég lýsti henni hér að ofan gerir starfsbrautirnar að góðum upphafspunkti og ég er viss um að þetta hefði orðið gott þróunarverkefni að læra af.

Umræða um opin námsgögn hefur verið mjög lítil hér á landi sem er miður. Opin námsgögn eru vannýtt auðlind sem okkur ber að hlúa að og styrkja með öllum ráðum. Okkur ber líka að uppfræða kennara um hin ólíku höfundarleyfi og hvetja þá til að koma efni sem þeir kunna að eiga á framfæri undir opnum höfundarleyfum. Ekki síst nú á tímum niðurskurðar og aðhalds. Hagnýting opinna námsgagna felur í sér skapandi samvinnu kennara sem er nákvæmlega það sem við þurfum á að halda núna. Netlægur vettvangur um opin námsgögn er þar að auki samfélag kennara sem geta skipst á skoðunum auk námsefnis. Hafi einhver áhyggjur af gæði námsefnisins þá ætlaði ég mér að tryggja það með jafningjamati. Einnig var hugmyndin að gefa mánaðarlega út rafrænt fréttabréf með yfirliti yfir nýtt og áhugavert námsefni, ábendingum um spennandi umræður á vefnum, umfjöllun um hugbúnað, leiðbeiningum eða jafnvel yfirliti yfir væntanleg námskeið.

Eins og sjá má er ég sannfærður um ágæti opinna námsgagna í íslensku skólakerfi. Verkefnið féll hins vegar illa að áherslusviðum sjóðsins í ár og eins og áður segir þá hlaut hugmyndin ekki brautargengi hjá Sprotasjóði. Gengur bara betur næst. Ég ætla mér engu að síður að halda henni til haga og leita allra leiða til að raungera umræddan vettvang um opin námsgögn með eða án opinbers stuðnings. Að lokum legg ég til að hagnýting upplýsingatækni til að bæta gæði náms og kennslu verði eitt af forgangssviðum Sprotasjóðs við næstu úthlutum.

Hér má sjá yfirlit yfir úthlutun úr Sprotasjóði fyrir skólaárið 2010-2011.

Stóri ókosturinn við að opna Wave líkt og hér er gert er sá að þá geta óboðnir tekið þátt í umræðunum. Að vísu þurfa viðkomandi að finna umræðuna og það er nokkuð langsótt að ætla að mikil truflun verði af. Kostirnir við Google Wave eru hins vegar fjölmargir og t.a.m. er nú þegar hægt að sækja allskonar viðbætur (e. gadgets) sem margar hverjar geta nýst vel í námi og kennslu.

Enn sem komið er hefur Google Wave ekki náð þeirri útbreiðslu sem lausnin á skilið. Líklegast er hún of frábrugðin tölvupósti til að geta komið fyrirhafnarlaust í stað hans. Google Wave er samskiptamáti sem fólk þarf að læra að nota og það skemmtilega er að hann venst glettilega vel.

Microsoft Mouse Mischief tengist PowerPoint 2007 og 2010 og gerir kennurum (og auðvitað öllum öðrum notendum) kleift að fella inn í einstaka glærur ákveðna gagnvirkar þætti, s.s. spurningar, einfaldar kannanir og stórsniðugt teikniverkfæri. Kennari og nemendur geta svo notað þessi verkfæri og allt annað sem Powerpoint hefur uppá að bjóða með allt að 25 samtengdum músum eins og áður segir. Þetta hljómar kannski dálítið undarlega, en sjón er sögu ríkari.

Ég prufaði að setja upp þennan hugbúnað hjá mér og hafði tvær mýs tengdar við tölvuna. Annars vegar mús sem ég tengdi með venjulegri USB snúru og hins vegar þráðlausa mús sem ég nota að jafnaði. Ég ræsti síðan Powerpoint og smellti á nýjan flipa þar sem á stóð Multiple Mouse og veitir aðgang að sérstökum verkfærum sem tengjast Microsoft Mouse Mischief. Það tók mig svo ekki nema nokkrar mínútur að átta mig á því hvernig þetta virkar og búa til einfalt verkefni. Að því loknu sótti ég tilbúið verkefni á vef Microsoft til að fá frekari hugmyndir og sjá hvað hægt er að gera með þessari viðbót. Ég sé þann galla helstan á forritinu að svo virðist sem ég geti ekki breytt skilaboðum frá kerfinu. Ég vil endilega að upplýsingar sem birtast á skjánum um rétt svör og hver svaraði spurningu fyrst rétt séu á íslensku. Við fyrstu sýni virðist það ekki mögulegt, enn sem komið er allavega.

Microsoft Mouse Mischief er hannað til að nota í kennslu og ég er viss um að það á eftir að koma að góðum notum hér á landi sem annarsstaðar. Ég er samt ekkert endilega viss um að ég vilji tengja 25 mýs við tölvuna í kennslustofunni hjá mér. Það gæti orðið ansi þröngt á þingi á skjánum og ruglingslegt (ekki það að ég væri alveg til í að prófa það). En í smærri hópum er ég sannfærður um að þessi nýjung geti opnað nýja vídd í notkun á Powerpoint í kennslu. Ekki veitir af.

Ég er ekki síst spenntur fyrir möguleikum þessarar stórsniðugu viðbótar í leikskólum eða sérkennslu. Í sérkennslu fatlaðra sé ég fyrir mér allskonar spennandi möguleika sem ég get ekki beðið að prufa með nemendum mínum um leið og kennsla hefst á ný næsta haust.

Microsoft Mouse Mischief má sækja endurgjaldslaust á vef Microsoft þar sem einnig eru aðgengileg myndskeið sem sýna forritið í notkun og sýnishorn af kennsluefni.

Urbanization in Iceland from 1901 / Búseta á Íslandi frá 1901 from hjalli on Vimeo.

Myndræn framsetning á íslenskum efnahag, samfélagi, náttúru og iðnaði er dýrmæt auðlind í öllu skólastarfi og ég efast ekki um að skapandi kennarar muni finna ótal leiðir til þess að nýta þessi gögn á gefandi hátt. Hér fyrir neðan má t.a.m. sjá þróun á söluverðmæti hljóðrita á tímabilinu 1991-2008. Þetta graf mæti hæglega nota til þess að skapa upplýsta umræðu um áhrif Netsins á tónlistariðnaðinn hér á landi og erlendis.

Umfang gagna sem aðgengilegt er á Datamerket er nú þegar gríðarlegt og þar má til að mynda nálgast öll gögn úr rannsóknarskýrslunni umræddu.